Bij het afscheid van de Mozer Stichting

Toen we ruim twintig jaar terug de Alfred Mozer Stichting oprichtten, spraken we af dat dit geen club voor de eeuwigheid zou worden. We hebben woord gehouden: de AMS werd afgelopen maand opgeheven, of beter: ze gaat met de Evert Vermeer Stichting op in een nieuwe organisatie, vernoemd naar onze voormalige minister van Buitenlandse Zaken en prominent sociaal-democraat Max van der Stoel.

 Door Andre Gerrits – oud-voorzitter Alfred Mozer Stichting

De AMS werd opgericht in het begin van de jaren negentig met een bijzondere en actuele doelstelling, namelijk hulp aan politieke partijen in democratiserende landen, in oostelijk Europa in  het bijzonder. In die zin was de AMS een typisch produkt van zijn tijd – begin jaren negentig, de overtuiging dat democratie en, tot op zekere hoogte, markteconomie, praktische universele betekenis hadden gekregen. De overtuiging leefde sterk dat ontwikkeling (en ontwikkelingssamenwerking) een uitgesproken politieke dynamiek hadden: zonder levensvatbare politieke instituties geen democratie, zonder democratie geen ontwikkeling. En van die instituties waren politieke partijen misschien wel de belangrijkste. De stabiele democratieën in West-Europa en de Verenigde Staten hadden een belangrijke bijdrage te leveren aan de versterking van politieke partijen in de jonge democratieën – daarvoor richtte de PvdA, met subsidie van het ministerie van Binnenlandse Zaken, de Alfred Mozer Stichting op.

 

Zijn onze verwachtingen uitgekomen? Niet helemaal. Twintig jaar na dato is het beeld gemengd. Het bevorderen van stabiele democratische politieke partijen in voormalige dictaturen bleek nog een stuk ingewikkelder dan we oorspronkelijk dachten – en we waren al zeker niet bijzonder naïef. In grote delen van de postcommunistische wereld (ons aanvankelijke werkterrein) zijn relevante democratische politieke partijen nog steeds zeldzaam. Bovendien bleek spectaculaire sociaaleconomische ontwikkeling ook zonder democratie, en democratische politieke partijen, mogelijk, althans vooralsnog – kijk naar Rusland en vooral China. Het bevorderen van democratische partijvorming was vooral effectief waar de inspanningen onderdeel waren van een groter geheel, zoals in Midden-Europa, waar de activiteiten van de Mozer Stichting nauw waren gerelateerd aan de uitbreidingsstrategie van de Europese Unie.

 

Internationale samenwerking met gelijkgezinde organisaties zoals de Amerikaanse stichtingen National Democratic Institute en de International Republican Institute, en vooral de Duitse politieke stichtingen als de Friedrich Ebert Stiftung is altijd één van de sterkste kanten van de AMS geweest. Die samenwerking is vooral geïnstitutionaliseerd in het Europese Forum, een vereniging van sociaal-democratische clubs en organisaties, waarvan ook de Max van der Stoel Stichting deel zal uitmaken.

 

De opheffing van de Alfred Mozer Stichting als zelfstandige organisatie inspireert tot een zekere bescheidenheid. De AMS heeft zich nooit uitsluitend op sociaaldemocratische partijen gericht. Daar waar democratie nog nauwelijks van de grond was gekomen, begreep de AMS zich vooral als een organisatie die de versterking van de democratie, meer dan de sociaaldemocratie, voor ogen stond. De oorspronkelijke inspiratie van de AMS, geen ontwikkeling zonder democratie, geen democratie zonder onafhankelijke politieke partijen staat nog fier overeind. Ongetwijfeld is de rol en betekenis van politieke partijen de afgelopen decennia veranderd, en tot op zekere hoogte hebben we de mogelijkheden van een effectieve hulp aan democratische politieke partijen in een uitdrukkelijk niet-democratische omgeving overschat. Dat is wellicht ook de belangrijkste reden  waarom het opgaan van de AMS in een groter organisatorisch verband nu gewenst is. Je best doen is niet genoeg in de internationale samenwerking. Heldere doelstellingen en effectieve activiteiten tellen vooral.

 

De Alfred Mozer Stichting heeft altijd geprobeerd op een zakelijke en nuchtere wijze, met kritische inachteneming van de veranderende omgeving, de ontwikkeling van politieke partijen in niet-democratische of democratiserende landen te bevorderen. De opdracht was moeilijk; de resultaten zijn gemengd, maar uiteindelijk is er weinig om ons voor te schamen. Met vertrouwen laten we de Mozer Stichting opgaan in het groter geheel van een nieuwe stichting, vernoemd naar onze voormalige voorzitter Max van der Stoel.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl