Boko Haram niet los zien van Nigeriaanse geschiedenis

Aanslagen gepleegd door Boko Haram zijn volop in het nieuws. Ondertussen is het een maand geleden dat meer dan tweehonderd Nigeriaanse schoolmeisjes in Chibok zijn ontvoerd. Ondanks dat de media dagelijks over de handelingen van de groep bericht, wordt er weinig achterliggende informatie gegeven. Begin maart berichtte wij over het ontstaan en de beweegredenen van Boko Haram, die verder gaan dan “het stichten van een Islamitische staat”, zoals veel media bericht. Nu zullen we een volgend aspect belichten om de groep beter te begrijpen: de Nigeriaanse geschiedenis.

Update ontvoerde meisjes
Op 15 april werden meer dan tweehonderd meisjes ontvoerd in Chibok. Sindsdien heeft Boko Haram meerdere malen contact gelegd, het meest recent op 12 mei. Op deze dag dook een filmpje op waarin een meisje namens de groep aangaf het goed te maken. Daarnaast geeft leider Abubakar Shekau aan bereid te zijn de meisjes te ruilen tegen gevangengenomen Boko Haram leden, in plaats van te verkopen, een optie waar Shekau eerder mee dreigde.

Vanaf de dag van de ontvoering heeft de Nigeriaanse regering haar poot stijf gehouden door te zeggen niet te willen onderhandelen. Ondertussen duiken er speculaties op dat dit wel gaat gebeuren: Special Duties Minister Kabiru Tanimu Turaki gaf twee dagen na de openbaring van het filmpje aan klaar te zijn om naar de onderhandeltafel te gaan. Ook president Goodluck Jonathan ziet iets in deze aanpak: een dialoog aangaan is “de belangrijkste optie” om de crisis tot een einde te brengen, “zonder het gebruik van geweld”. Of dit tot een uitwisseling gaat leiden is nog de vraag.

Diepere beweegredenen Boko Haram
Volgens veel media is het doel van Boko Haram het stichten van een Islamitische staat. Analisten spreken dit tegen: volgens hen gaat het de groep niet om “een heilige oorlog”. Immers, veel slachtoffers zijn Moslims, net zoals de leden van de groep. Naar schatting zijn er sinds 2009 bijna 4000 mensen vermoord en zijn meer dan 300.000 mensen, voornamelijk Moslims, gevlucht uit het noorden.

De situatie neerzetten als een strijd tussen bewoners van het Islamitische noorden en Christelijke zuiden lijkt dus te simplistisch. Dat er verschillen zijn tussen de twee gebieden is algemeen bekend, echter gaan deze verder dan religie.

Geschiedenis Nigeria
De grenzen van huidig Nigeria zijn door de Britten getrokken, nadat zij voormalig autonome en onafhankelijke natiestaten uit noord en zuid samenvoegden. Ondanks de samenvoeging golden in beide regio’s verschillende Britse wetten, wat ook nu nog zichtbaar is. Nigeria is officieel zestig jaar gekoloniseerd door Groot-Brittannië: van 1900 tot 1960, maar invloeden waren merkbaar vanaf 1800.

Noord en zuid reageerden verschillend op de komst van de Britten. Het noorden was niet blij met de Britse aanwezigheid, wat zij zagen als een mechanisme voor Westers Evangelisatie en het ondermijnen of controleren van Nigeriaans land, cultuur en gebruiken. Doordat de regionale en lokale elite Britse autoriteiten toestonden keerde de bevolking zich ook tegen de eigen leiders. Mede door het gebrek aan vertrouwen dat hierbij ontstond hielden veel bewoners een nare smaak over aan de westerse ideeën die door zowel de Britten als de Noord-Nigeriaanse elite werden geopperd.

In het zuiden liep het anders. Britse missionarissen boekte successen en het merendeel van de bevolking stapte over op het Christendom. In dit gebied zette de Britten infrastructuur en scholen op, waar westers onderwijs werd gegeven. Over het algemeen werden deze ontwikkelingen goed ontvangen.

In 1914 werden beide delen samengevoegd tot één natie, ondanks alle verschillen. Nu, honderd jaar later, zijn de verschillen nog steeds merkbaar; in het noorden heerst bijvoorbeeld meer armoede en zijn vaker geluiden over corruptie hoorbaar.

Corruptie
Corruptie wordt gezien als één van de grootste problemen in Nigeria. Volgens een Transparency International rapport van 2013 staat Nigeria op de 144e plek van de 177 gerankte landen. Corruptie is geen nieuw verschijnsel in Nigeria.

In het noorden zijn sinds het koloniale tijdperk regelmatig opstanden geweest tegen het Britse en corrupte leiderschap. Ook na de onafhankelijkheid gingen opstanden door, als protest tegen het gebrek aan economische ontwikkeling en de aanhoudende corruptie. Dit was een voedingsbodem voor Mohammed Yusuf die in 2002 een geweldloze protestbeweging tegen corruptie opzette: Boko Haram. Vanaf 2009 is deze groep overgegaan op het gebruik van geweld. Decennia eerder, in 1970, kreeg de radicale Islamitische geestelijke Mohammed Marwa al veel steun in het gebied, voornamelijk onder Moslim jongeren. Marwa richtte zich vooral op de politie en politici, die volgens hem niet genoeg deden voor de lokale gemeenschap. Marwa overleed tien jaar later, maar zijn ideeën bleven overeind, waar Boko Haram op kan voortborduren.

Regionele verschillen oplossen
Zolang er grote verschillen blijven bestaan tussen het noorden en zuiden van Nigeria is het erg lastig om het land te stabiliseren. Zolang dit niet lukt kan Boko Haram relatief makkelijk leden blijven rekruteren: de jeugd in het noorden heeft al meer dan een eeuw met corruptie, onstabiliteit, werkeloosheid en slechte infrastructuur te maken. Door loon en voedsel te beloven worden mensen naar Boko Haram toegetrokken, iets wat andere sectoren nauwelijks kunnen bieden.

Om Boko Haram de baas te worden moet aan deze omstandigheden worden gewerkt. Dit geldt ook voor de huidige ontvoeringen: om de schoolmeisjes veilig terug te brengen moeten zij in veilige gemeenschappen terecht komen, wat nu in grote delen van het land niet haalbaar is.


Dit artikel is grotendeels een vertaling van het artikel "To understand Boko Haram, the West must look more closely at itself than at Nigeria".

Door Laura Ritter

Bronnen: Foundation Max van der Stoel, Huffingtonpost, AllAfrica, PolicyMic
Foto: AFP

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl