Breekt Guinees president Alpha Condé eindelijk het patroon?

Op donderdag 31 maart organiseerde het African Studies Centre Leiden een lezing over president Alpha Condé van Guinee. Bram Posthumus, freelance journalist in West-Afrika en schrijver van het boek “Guinea: Masks, Music and Minerals”, vertelde gepassioneerd over het land en haar president. De FMS nam een kijkje. Guinee leefde lange tijd in een paradox. Hoewel het land rijk is aan mineralen, goud, diamanten en heeft de grootste bauxiet (waar aluminium van gemaakt wordt) reserves, leefde in 2012 nog ruim 55% van het land onder de internationale armoedegrens. Het bezitten van deze waardevolle grondstoffen wordt zelfs vaker een vloek dan een zegen genoemd. Onder het bewind van Condé lijkt Guinee sprongen vooruit te maken.

Eeuwige oppositie

Posthumus begon met te stellen dat Alpha Condé, tot hij in 2010 aan de macht kwam, gezien werd als de eeuwige oppositie. Toen Guinee in 1958 onafhankelijk werd van Frankrijk, werd Ahmed Sékou Touré, van de Democratische Partij van Guinee (PDG), de eerste president. Lansana Conté volgende hem in 1984 op, doormiddel van een militaire coup. Ook Conté regeerde het land tot aan zijn dood, in 2008. Toen hij stierf, liet Conté een onderontwikkeld, corrupt en een weinig democratisch land achter. In 2006 beoordeelde Transparancy International Guinee als het meest corrupte land ter wereld, samen met Haïti. Dankzij druk uit het Westen begon Conté in de jaren ‘90 wel met het transformeren van het politiek systeem naar een meerpartijensysteem, maar van echte democratische verkiezingen was echter nooit sprake.

Alpha Condé heeft meerdere malen deelgenomen aan de presidentsverkiezingen, maar altijd zorgde Conté ervoor dat hij aan de macht bleef. Zo vertelde Posthumus dat Condé in 1998 zelfs gevangen werd genomen en gemarteld, omdat hij zich verkiesbaar stelde tijdens de presidentsverkiezingen van dat jaar. Vele tegenslagen hebben Condé er echter niet van weerhouden door te blijven vechten. En dit vechten werd uiteindelijk beloond tijdens de allereerste democratische verkiezingen van 2010. Na 45 jaar in de oppositie te hebben gezeten, werd Condé tot president verkozen. Condé is de vierde verkozen president in West-Afrika die na een lange tijd in de oppositie gezeten te hebben aan de macht is gekomen. De andere drie presidenten zijn Ellen Johnson-Sirleaf van Liberia, Abdoulaye Wade van Senegal en Laurent Gbagbo van Ivoorkust.

Veranderingen

Wanneer een oppositieleider na lange tijd aan de macht komt, zijn de verwachtingen vaak hooggespannen. Posthumus vindt dat Condé de eerste oud-oppositiepresident is die tot nu toe aan de hoge verwachtingen voldoet. Tijdens zijn aantreden gaf Condé aan zowel de Mandela als de Obama voor Guinee te worden. "I had a clear goal: my goal was to change the situation in my country.” Een belangrijke verbetering die Condé verwezenlijkt heeft, is de hoofdstad Conakry voorzien van elektriciteit. Door een hydro-elektrische dam te laten bouwen en de opgewekte energie effectief te distribueren, heeft heel Conakry nu elektriciteit. De Kaleta-dam is voor 75% gefinancierd door de Chinese Eximbank. Door de hoofdstad van elektriciteit te voorzien, is er ’s avonds licht in de straten en hierdoor minder criminaliteit. Maar niet alleen heeft Condé de hoofdstad voorzien van elektriciteit. Posthumus schreef in zijn boek dat Condé een tweede dam wil bouwen, waardoor ook het binnenland van Guinee elektriciteit krijgt.

Naast armoede bestrijden en de criminaliteit omlaag brengen, is corruptie bestrijden ook een belangrijke agendapunt van Condé. Hij weet echter zelf ook dat dit een lastige opgave is. "One must understand that changing mentalities and changing mindsets are very difficult. The challenges are many and there are many obstacles to change: there were many who benefited from the former system and will therefore resist the change process that we believe is irreversible because the youth wants it. We are looking at the youth.” Posthumus vertelde dat Condé meerdere malen heeft gezegd dat hij een “natie” had geërfd, geen “staat”. Hiermee bedoelt hij dat er geen staatsbestel was toen hij president werd, maar alleen een volk. De staatsambtenaren waren corrupt en oud en er was geen effectieve bureaucratie. Posthumus ziet dat Condé hier verandering in aan het brengen is. Hij vertelt dat Condé verschillende jonge ministers heeft benoemd, die hij heeft gekozen op competentie in plaats van op positie, of naam.

Breekt het patroon?

Aan het einde van zijn verhaal, was er natuurlijk tijd voor het publiek om vragen te stellen. Zo kwam er een vraag of Posthumus nu echt dacht dat Condé het patroon van de teleurstellende oppositie-president aan het verbreken was. Posthumus is vrij optimistisch over het bewind van Condé. Aan veel aspecten ziet hij dat Condé daadwerkelijk een patroon aan het verbreken is. Condé heeft gezorgd voor een verjonging in de politieke top, elektriciteit in Conakry, verlaging van het misdaadcijfer en daadwerkelijke aanpak van de corruptie. Hoewel Posthumus dus vrij optimistisch is over Condés presidentschap, benadrukt hij wel dat Condé niet voor een derde termijn moet gaan. Wettelijk mag een president maar twee ambtstermijnen regeren, maar veel presidenten in Afrika veranderen deze regel als ze eenmaal aan de macht zitten. Volgens Posthumus zal een derde ambtstermijn leiden tot onrust in het land en een groter verzet van zijn tegenstanders.

Tot slot antwoordt Posthumus op de vraag of andere presidenten in Afrika wat van Condé kunnen leren, dat het heel lastig is om landen met elkaar te vergelijken en elk land een hele andere context en dus andere manier van regeren nodig heeft. Wel zegt hij dat Condé in zeker mate heeft laten zien dat het wél mogelijk is om na decennia lang in de oppositie te zitten, aan de macht te komen en verandering te brengen. Al met al was het een hele leerzame en inspirerende bijeenkomst en heeft Bram Posthumus de hele zaal van begin tot eind met zijn passie voor het land weten te boeien.

Bronnen: ASC Leiden, WorldBank, The Guardian, BBC 

Melanie Schnezler

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl