Campagneavond in De Balie: Het Oekraïne-referendum Festival

Normaliter wordt er gedanst op een zaterdagavond in Amsterdam, maar deze zaterdag niet. De grote zaal van De Balie in Amsterdam zat 2 april stampvol tijdens de interviews met de Nederlandse en Oekraïense ministers van Buitenlandse zaken Bert Koenders en Pavlo Klimkin. Ruim 250 belangstellenden waren naar De Balie gekomen om het Oekraïne-referendum Festival live mee te maken. Ook de pers was in grote getale aanwezig: van EenVandaag tot Deutsche Welle en verschillende Oekraïense zenders. 

Opfrisser

Een kleine opfrisser: het associatieverdrag met Oekraïne is voornamelijk gericht op het verdiepen en aanmoedigen van de handelsrelaties tussen de EU en Oekraïne. Ook staat het stabiliseren van de oostelijke grens van de EU centraal. Daarnaast moet het de democratie en algemene veiligheid in zowel de EU als in Oekraïne verbeteren door intensievere samenwerking op juridisch vlak. Op 6 april kan Nederland zijn mening geven over het associatieverdrag van de EU met Oekraïne. Als minder dan 30% van de kiesgerechtigden heeft gestemd, is de uitslag ongeldig. Dan kan de regering de wet tot goedkeuring van de associatieovereenkomst in werking laten treden. Als ten minste 30% van de kiezers heeft gestemd, is de uitslag van het referendum geldig. Het is echter een raadgevend referendum en dus niet bindend. Dit houdt in dat de regering en het parlement niet verplicht zijn de uitslag te volgen.

roesalka_4.jpg

Minister Koenders

Terug naar De Balie, waar na een spectaculair zang- en dansoptreden van Roesalka de eerste ronde begon met een interview met minister Koenders van Buitenlandse Zaken. Hij stelde dat het associatieverdrag gaat over intensieve samenwerking met Oekraïne en hij riep daarom iedereen op om ‘ja’ te stemmen op 6 april. Minister Koenders zei: ‘Het is geen verloving, het is geen trouwerij, het is samenwerken in wederzijds belang’. Samenwerkingen in de vorm van een associatie overeenkomst zijn er ook al met landen als Moldavië en Chili. Hij voegde daaraan toe dat iedereen een stabiele buurman wil, die zich kan ontwikkelen en waarmee gehandeld kan worden. Daarbij is dit verdrag niet tegen Rusland gericht. Het gaat juist om belangrijke stabiliteit en samenwerking in Europa. Ook ging minister Koenders in op het nut van het referendum. Volgens hem betekent democratie meer dan één keer in de vier jaar stemmen. Tot slot stelde minister Koenders dat er geen sprake is van EU-lidmaatschap van Oekraïne.

koenders_3.jpg

Minister Klimkin

De tweede minister die aan het woord kwam, was de Oekraïense minister van Buitenlandse Zaken Pavlo Klimkin. Hij was als hoofdonderhandelaar namens de Oekraïense regering betrokken bij het tot stand komen van het associatieverdrag en kent het dus van a tot z. Volgens minister Klimkin is het associatieverdrag niet alleen maar een stapel papier, maar gaat het om concrete samenwerking: om democratie, het versterken van de rechtsstaat en het bieden van een framework voor het overnemen van Europese wet- en regelgeving. Daarbij verzekerde hij dat het niet gaat om lidmaatschap, maar om Europese hervormingen waarmee Oekraïne geholpen wordt. Als concreet voorbeeld noemde hij de anti-discriminatiewetgeving waarmee de rechten van LHBT’ers in het land beschermd worden. Oekraïne heeft op dit vlak de meest vooruitstrevende wetgeving in de regio die niet denkbaar was geweest zonder het associatieverdrag. Bovendien stelde hij dat dit verdrag niet alleen goed is voor Oekraïne, maar dat het ook grote kansen biedt voor verschillende Nederlandse sectoren. Volgens minister Klimkin liggen er grote kansen in de diensten en IT, maar ook in de landbouw zijn veel investeringsmogelijkheden.

klimkin_1.jpg

Levchenko, Toepoel, Brand New Ukraine en LiGA

Ook ex-profvoetballer Evgeniy Levchenko is voorstander van het associatieverdrag. ‘We staan op dit moment op een keerpunt’. Hij ziet vooral toekomst in de Oekraïense jongeren die in de EU kennis willen opdoen om vervolgens terug te keren naar Oekraïne om het land sterker te maken. ‘Wij willen verder ontwikkelen en het associatieverdrag is een duw in de goede richting’, aldus Levchenko. Een kanttekening hierbij is dat er binnen Oekraïne verdeeldheid heerst en ‘de Sovjet klauw tot ver reikt’ en dus niet alle Oekraïners zijn voorstander van het associatieverdrag.

levchenko_toepoel_en_de_geus_2.jpg

Eveneens Vincent Toepoel, als Nederlandse ondernemer actief in Oekraïne, was duidelijk in zijn verhaal. Samenwerking door middel van dit associatieverdrag is goed voor zowel Nederland als Oekraïne. Dit werd tevens benadrukt door Vita de Geus van de organisatie ‘Brand New Ukraine’.

Partijen die tevens blij zijn met het associatieverdrag zijn onder andere de LiGA, een LHBT (Lesbi, Homo, Biseksuele en Transgender) organisatie, omdat in het verdrag ook aandacht is voor het versterken van mensenrechten.  Er is meer openheid over LHBT’ers in Oekraïne dan voorheen, maar homofobie en agressie wegens LHBT’ers blijft bestaan. De LiGA is overtuigd dat met het associatieverdrag de Oekraïense LHBT’ers erop vooruit gaan, omdat de Oekraïense overheid sneller wetten over LHBT moeten aannemen.

levchenko_en_liga_3.jpg

Salon

In de Salon vond gelijktijdig een programma plaats met boekpresentaties en de vertoning van korte films. Tijdens de presentatie van zelfbenoemde ‘Oekraïnoloog’ en auteur van het boek Grensland, Marc Jansen, werd duidelijk hoe sterk de geschiedenis van Oekraïne en Rusland is verweven waarbij ‘Kiev het Jerusalem van de Russen is’. Oekraïne wordt door moeder Rusland tot op de dag van vandaag gezien als integraal onderdeel en daarom heeft Poetin ingegrepen in de Krim. Ook benadrukte Jansen dat Oekraïne, net als Nederland, een verdeeld land is, maar niet verscheurd.

Laura Starink, journaliste en schrijfster van ‘slag om Oekraïne’, schetste daarnaast een beeld van een bruisend en hoopvol Oekraïne. Starink heeft gesproken met tig Oekraïense maatschappelijke organisaties die allemaal voorstander zijn van het associatieverdrag. Ondanks het mislukken van een soortgelijk associatieverdrag in 2004 tussen Oekraïne en de EU hoopt het Oekraïense maatschappelijk middenveld dit maal op een positievere uitkomst en heeft zich hier voor sterk ingezet, want ‘we[lees: Oekraïners] laten ons niet meer richting Rusland drijven’.

Aansluitend presenteerden de ‘Vrienden van Lviv’ korte filmfragmenten over deze bijzondere Europese stad in het Westen van Oekraïne en ging Vitaliy Proshak in op de meeste recente veranderingen in het land.

De avond werd afgesloten met een optreden van de Oekraïense DJ en zangeres Kate Orange, waarmee een hectische maar geslaagde avond met een vol en drukbezocht programma ten einde kwam.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl