Conflict in de Centraal Afrikaanse Republiek: meer dan religie

De onrust in de Centraal Afrikaanse Republiek, CAR, is in het nieuws. Afgelopen maandag heeft de EU besloten om een vredesmacht te sturen. Hiervoor moeten zij wel wachten op een mandaat van de VN Veiligheidsraad. Als zij akkoord gaan kunnen EU lidstaten zich aanmelden. De missie zal naar verwachting maximaal zes maanden duren.Op dit moment zijn er al militairen aanwezig: Frankrijk stuurde in december 1600 soldaten, de Afrikaanse Unie 6000. Naast een vredesmacht hebben de deelnemende landen besloten om 336 miljoen aan noodhulp te verschaffen, waarvan twee miljoen uit Nederland komt.

Geweld tussen islamitische en christelijke groepen teistert het land, wat grote gevolgen heeft voor de burgerbevolking. Zo zijn er sinds maart vorig jaar 2000 mensen gedood en zijn bijna een miljoen mensen op de vlucht, wat een vijfde van de bevolking is. De genoemde oorzaak zijn de gevechten tussen de Sékéla, de Islamitische beweging die vorig jaar de macht greep, en de Christelijke milities: de anti-bakala. Deze laatste groep bestaat uit 80% van de bevolking. Een paar dagen geleden is Catherine Samba-Panza, de burgemeester van de hoofdstad Bangui, verkozen als interim president. De taak van deze eerste vrouwelijke leider van de Centraal Afrikaanse Republiek is om eind dit jaar nationale verkiezingen te organiseren en haar land uit de chaos te leiden. Maandag riep zij beide partijen op om de wapens neer te leggen.

De verhouding tussen deze twee groepen is lastiger dan op het eerste gezicht lijkt. Zo spelen omringende landen een grote rol. Dit begon al lange tijd geleden: Frankrijk, Tsjaad en Libië zijn in de Centraal Afrikaanse Republiek geïnteresseerd omdat zij diamanten, goud en uranium bezit. De Centraal Afrikaanse Republiek werd in 1960 onafhankelijk van Frankrijk en nam toen haar huidige naam aan. Ook na de onafhankelijkheid hield Frankrijk een vinger in de pap. Zo hielp zij de eerste president, Dacko, na zijn omverwerping terug in het zadel. Bokassa, die in de tussentijd aan de macht was, flirtte te veel met China. Hier stond Frankrijk niet achter waardoor Dacko in 1979 terug kwam. Bokassa had nauwe banden met Libië. In ruil voor steun voor deze president mocht Libië militaire bases in het land plaatsen, vlakbij de grens met Tsjaad. Ook na de machtswissel bleef Libië invloedrijk in het land. Datzelfde geldt voor Tsjaad.

Frankrijk heeft tot 1997 troepen in het land gehouden en stuurde een paar maanden geleden als eerste EU land militairen. Dit wordt niet door iedereen in de Centraal Afrikaanse Republiek in dank afgenomen: zo worden de Franse troepen beschuldigd van partijdigheid. Zij zouden alleen de Sékéla beweging ontwapenen. Tsjaad steunde lange tijd de zojuist afgezette president Bozizé, maar had tegelijkertijd banden met Islamitische rebelgroepen aan de grenzen. Moslims die vanuit de Centraal Afrikaanse Republiek naar Tsjaad vluchtten, werden door de regering ontvangen en getraind voor de toekomst. Deze toekomst is nu: Tsjaad heeft de kant van de rebellen gekozen. Zo heeft Tsjaad haar eigen groepen, die al in de Centraal Afrikaanse Republiek aanwezig waren, achter de Sékéla beweging geschaard. Door deze hulp is de Islamitische groep machtiger geworden. Tsjaad kon deze actie uitvoeren, doordat zij het op dit moment regionaal voor het zeggen heeft. Sinds de val van Gadaffi in Libië is Tsjaad een belangrijke speler. Dit geldt ook voor Frankrijk: in 2008 gaf Jacques Chirac al aan dat Frankrijk zonder Afrika zou afglijden qua wereldmachtstatus, wat een reden voor interventie kan zijn. Een tweede reden is de aanwezigheid van nieuwkomer China in Afrika, waar vroegere koloniale machten niet blij mee zouden zijn en hierdoor Frankrijk willen steunen. Duidelijk wordt dat beleid en voorkeuren van Tsjaad en Frankrijk serieuze consequenties hebben voor de Centraal Afrikaanse Republiek. De situatie daar afdoen als een interne strijd tussen twee religieuze groepen lijkt dus te simpel.

Door Laura Ritter

 Bronnen: African Arguments, Europese CommissieVerenigde Naties, South China Morning Post, De Wereld Morgen

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl