Conflictmineralen: Hoop aan de horizon

Conflictmineralen vormen een groot probleem voor vrede en veiligheid in verschillende gebieden op de wereld. Het Grote Meren gebied in Afrika is een voorbeeld van zo’n gebied. Hier verdienen gewapende groepen geld aan de verkoop van deze grondstoffen, waardoor ze hun strijd kunnen voortzetten, met alle gevolgen van dien. Op 9 en 22 april jl. bogen Tweede Kamerleden zich over dit probleem in het Algemeen Overleg (AO) aangaande de Nederlandse inzet met betrekking tot hulpbronnen en conflictgrondstoffen.

Om de problematiek rond conflictmineralen aan te pakken stelde de Europese Commissie in 2014 een EU-verordening op met daarin een plan om de handel in conflictmineralen binnen de EU terug te dringen. Dit plan streeft naar vrijwillige certificering van vier mineralen (tin, tantaal, wolfraam en goud, ook wel aangeduid als 3TG) bij importeurs en smelterijen van deze mineralen. Dit betekent dat importeurs en smelterijen vrij zijn in het wel of niet openbaar maken van de herkomst van hun grondstoffen. Deze mate van vrijblijvendheid biedt geen garantie voor openbaarheid. Tijdens de eerste termijn van het AO conflictgrondstoffen op 9 april pleitten de Kamerleden van de PvdA, GroenLinks, SP, PvdD en D66 dan ook voor een verdergaande verordening. Deze  verordening moet ruimte bieden aan de uitbreiding van het aantal mineralen, (gedeeltelijke) verplichtstelling van certificering en een uitbreiding van de schakels in de productieketen. In haar reactie indiceerde Minister Ploumen de vier mineralen als een goed begin en ze wil onderzoeken of halffabricaten ook meegenomen kunnen worden in de verordening. Ze bleef echter terughoudend wat  betreft verplichtstelling van certificering.

Tijdens de tweede termijn van het AO op 22 april jl. legden de meerderheid van de Kamerleden zich niet neer bij de terughoudendheid van minister Ploumen. Zo noemde Roelof van Laar (PvdA) de EU-verordening “nauwelijks een stap vooruit”, en reflecteerde daarmee het meerderheidsstandpunt in de Kamer. Zelfs Fred Teeven (VVD) suggereerde “meer aansluiting bij de Dodd Frank Act” van mineralen uit het Grote Merengebied (Rwanda, Oeganda, Burundi en delen van de Democratische Republiek Congo). De Dodd Frank Act stelt certificering verplicht en dat zou betekenen dat de Kamermeerderheid voorstander is van verplichte certificering van mineralen uit het Grote Merengebied. Mineralen uit andere gebieden zouden dan onder vrijwillige certificering komen te vallen.

Minister Ploumen reageerde dat uitbreiding van het aantal mineralen gepaard zou kunnen gaan met de evaluatie van de EU-verordening. Ze bleef tegenstander van verplichte certificering, omdat een verplicht karakter volgens haar niet per se tot betere resultaten leidt. Daarentegen ziet de minister wel heil in vrijwillige afspraken, die volgens haar zeer succesvol zijn en waartoe veel bedrijven zich aansluiten. De minister verwijst naar de MVO-convenanten, die ook een vrijwillig karakter kennen. Echter, de bewijzen voor dit standpunt zijn nog niet geleverd, aangezien het proces rond deze convenanten nog maar kortgeleden zijn opgestart.  

In aansluiting op het AO werden tijdens het Verlengd Algemeen Overleg (VAO) op 29 april jl. tal van moties ingediend. Zo pleitten Marianne Thieme (PvdD) en Sjoerd Sjoerdsma (D66) middels een motie voor verplichtstelling van certificering van 3TG. Ook dienden zij gezamenlijk een motie in voor een uitbreiding van het aantal mineralen. Thieme diende een derde motie voor een structurele aanpak van de Nederlandse regering op due diligence in de gehele grondstoffenketen. Tenslotte vroeg Van Laar minister Ploumen in zijn motie om meer aansluiting bij de Dodd Frank Act te zoeken voor de conflictmineralen uit het Grote Merengebied.

Fair Politics vindt het van groot belang dat de Nederlandse overheid de EU-verordening over conflictmineralen zo krachtig mogelijk insteekt. De EU-verordening zoals die er nu ligt, voldoet niet aan de ambitie om handel in conflictmineralen terug te dringen. De ingediende moties hebben een verdergaande verordening voor ogen en dat moedigt Fair Politics ten zeerste aan. Er is echter nog een lange weg te gaan om de problematiek van conflictgrondstoffen structureel terug te dringen.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl