Gaat het wel goed met Poetin?

Russen lijken weer meer te demonsteren. Hoe komt dat? Gaat het wel goed met Poetin? Zit hij nog even stevig in het zadel als bij zijn verkiezing in 2012? Of komen er steeds meer barstjes?

2012: Sneeuw revolutie

Het ging niet goed met Poetin. Zijn populariteit daalde en bereikte in 2013 een dieptepunt van 54%. Ook zijn partij “United Russia” kreeg klappen en verloor haar overgrote meerderheid in de Doema tot slechts een magere 49,3%.

Men noemt het de “sneeuw-revolutie”: de grote massale protestacties in 2011 en 2012 met de ‘March of Millions’ rond de nationale verkiezingen en Poetin’s inauguratie. Sindsdien zijn pleinen in Moskou heringericht met plantsoenen, muurtjes of expositie-huisjes om het verzamelen van mensenmassa’s te bemoeilijken. Ook is strengere wetgeving ingevoerd met torenhoge boetes van 300.000 roebel (zo’n € 4700,-) bij deelname aan protest-gerelateerde ordeverstoringen.

Poetins redding

Poetin besefte dat hij een nieuwe “boost” nodig had, en stopte ongekende energie in Russisch nationalisme. Men blies nieuw leven in het concept van Novorossya (groot Rusland), en zocht nieuwe toenadering tot de Russisch orthodoxe kerk en men stak een recordbedrag van meer dan 50 miljard dollar in de Russische Olympische Spelen in Sochi. Het mocht weinig baten.

De kentering kwam in 2013, met de opkomst van de Euromaidan revolutie in Oekraïne. Westerse leiders stonden op het Maidanplein schouder aan schouder met extreemrechtse partijen zoals Svoboda. Koren op de molen van het Kremlin dus. Binnen maanden had het Kremlin massale anti-neo-nazi propaganda opgebouwd tegen Oekraïne. In maart 2014, namen groene mannetjes dan ook de Krim in. Een grote meerderheid van de Russen steunde deze actie. Het was uiteindelijk deze zet, die Poetin’s populariteit weer tot veilige niveaus terug wist te brengen.

Tegenwoordig gaat het goed met Poetin: ondanks dalende roebel en een economie die steeds meer onder druk komt, blijft zijn populariteit rond de 80%.Ook bij de afgelopen verkiezingen haalde United Russia een ongekende overwinning, en vallen nu 343 van de 450 zetels in de Doema onder Poetin’s partij; dat is meer dan 75%.

Dus waar komen de recente massale protesten dan ineens vandaan?

Er komt een nieuwe generatie op

Maart 2017 liet weer grote demonstraties zien, in meer dan 100 Russische steden. Sinds 2011-2012 was het afgelopen voorjaar niet meer zo onrustig. Waar Poetin’s partij, United Russia, de jongeren in een professionele en keiharde Nashi-beweging organiseert, zijn het ook de jongeren die de straat op gaan die veel beelden van recente protesten laten zien waar potige politieagenten uittorenen boven 14-15 jarigen. Dit is de generatie die onder Poetin is opgegroeid. Maar ook in het internettijdperk.

Deze groep is vooral ook actief op sociale media, een van de weinige kanalen waar de meest populaire oppositieleiders zich nog kunnen profileren, en waar men nog kritische informatie op kan delen. Iemand zoals Aleksej Navalny met meer dan 2 miljoen volgers op twitter, wordt bijvoorbeeld gezien als online held.  Daar komt nog bij dat programmering op tv is blijven steken op de doelgroep van huisvrouwen en 60-plussers. Uitgekauwde herhalingen van soaps, misdaadseries en eenzijdige debatshows waar men vooral elkaar probeert te overschreeuwen. Op feestdagen worden de eeuwige oubollige sovjet-sterren en liederen van stal gehaald. Niet verrassend dus dat jongeren steeds minder tv kijken. Waar in 2000 nog 2% van de Russen het internet gebruikte, is dat tegenwoordig meer dan  70%. En loopt dit bij jongeren al snel tegen de 100%.

Op internet bepaalt de gebruiker zelf wat hij wil zien of lezen en opzoeken. Op deze manier blijven populaire Kremlin-welgezinde sociale-media iconen afwezig. Er is geen populaire Kremlin-tegenhanger van Navalny op sociale media.

Nu een nieuwe generatie opkomt, die veel meer dan ooit tevoren zelf hun informatie zal opzoeken, is er een nieuwe en onvoorspelbare tijd aangebroken voor Poetin en voor Rusland. 

Door: Ernstjan van Doorn

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl