Gevreesde stembusgang Kenia: zittend president Kenyatta mag blijven

Dinsdag 8 augustus trok de Keniaanse bevolking massaal naar de stembus. Er werd gestemd voor zes bestuurslagen, van vrouwenvertegenwoordiger tot president. Vooral de strijd om het presidentschap was verhit. Inmiddels is 91 procent van de stemmen geteld. De nek-aan-nekrace tussen zittend president Uhuru Kenyatta (Jubilee Party of Kenya) en zijn uitdager, oppositieleider Raila Odinga (Orange Democratic Movement), wordt geleid door Kenyatta met 54,5 procent ten opzichte van 44,6 procent voor Odinga. Deze uitslag zou een tweede ronde overbodig maken.

Kenyatta vs. Odinga

In totaal waren 8 kandidaten in de race; in de praktijk ging de strijd tussen Kenyatta (55 jaar) en Odinga (72 jaar). Odinga heeft inmiddels drie keer meegedaan aan de presidentsverkiezingen en alle drie de keren de strijd verloren. President Kenyatta is de zoon van Kenia’s eerste president, Jomo Kenyatta, en versloeg Odinga in de laatste verkiezingen in 2013. Hun rivaliteit is al generaties oud; hun vaders waren politieke tegenstanders in de jaren zestig.

Geweld en onrust

Velen vreesden voor geweld rondom de stembusgang. Keniaanse verkiezingen zijn sinds de herinvoering van het meerpartijensysteem begin jaren negentig steeds gepaard gegaan met onrust, met als dieptepunt de geweldsexplosie na de verkiezingen van 2007. 1.100 mensen vonden de dood door geweld en 650.000 Kenianen sloegen op de vlucht.

In de aanloop naar 8 augustus liepen de spanningen weer op. Politici van de regering en de oppositie uitten over en weer beschuldigingen en trokken de onafhankelijkheid van de kiescommissie en de rechtbanken in twijfel. Een dieptepunt was het lichaam van prominent kiescommissielid en IT manager Chris Msando dat vorige week zaterdag 29 juli even buiten de Keniaanse hoofdstad Nairobi werd gevonden. Volgens de oppositiepartij ODM is de dood van Msando bedoeld om de verkiezingsuitslag te manipuleren.

Fraude en nieuwe protesten?

In diezelfde lijn is het Odinga die de vroege uitslag verwerpt. Volgens Odinga zijn de gegevens waarop de voorsprong van Kenyatta is gebaseerd nep, omdat de autoriteiten niet in staat zijn de uitslag te verifiëren met de benodigde documenten. Daarnaast claimt hij dat het IT systeem van de kiescommissie gehackt is door gebruik te maken van de inloggegevens van Msando om hiermee de resultaten te manipuleren. Gevreesd wordt dat de kiezers van Odinga de straat op zullen gaan om hun onvrede te uiten.

Beschuldigingen van fraude speelden al eerder een grote rol. Tijdens de presidentsverkiezingen van 2013 viel het digitale systeem uit, essentieel bij het identificeren van kiezers en verwerken van uitslagen. Volgens de oppositie was dit als gevolg van kwade opzet. Er werd toen overgegaan op handmatige telling van de stemmen en Kenyatta kwam tevoorschijn als de winnaar. Oppositieleider Odinga stapte naar de rechtbank, maar deze hield de uitslag in stand.

Democratisch voorbeeld voor de regio

De grondwetswijziging van 2010 maakt dat Kenianen gister niet alleen hun nieuwe president kozen, maar zij brachten ook voor nog vijf andere bestuurslagen hun stem uit. Dat betekent dat voor iedere bestuurslaag in principe op een andere partij gestemd kon worden, naar gelang van de geschiktheid van de kandidaat. Verder zijn de acht grote provincies nu verdeeld in 47 meer overzichtelijke gewesten en zijn er quota’s ingevoerd voor vrouwen. Dit ‘democratisch experiment’ kan een vooruitgang voor de democratie betekenen volgens sommigen. In het geval van Kenia extra belangrijk, omdat het land strategisch gezien een centrale plaats in de regio heeft en daarmee ook een voorbeeldfunctie.

Foto: International Livestock Research Institute in Nairobi, Kenia (Flickr) 

 

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl