Geweld en achterklap teisteren presidentscampagne Malawi

Op 20 mei vinden presidentsverkiezingen plaats in Malawi, waar president Joyce Banda momenteel regeert. De campagne van de twaalf kandidaten draait op volle toeren. Vooralsnog gaat deze campagne gepaard met geweld en beschuldigingen. Op 2 april kwamen de kandidaten bijeen om een Verklaring van tien verplichtingen voor jeugd in Malawi te ondertekenen, waarvoor zij twee dagen de tijd hebben. Zestig procent van de bevolking is onder de 24 waardoor het motto van de bijeenkomst "Malawi’s meerderheid, hun prioriteit" was. Tot nu toe lijkt dit één van de eerste gezamenlijke bijeenkomsten te zijn die zonder veel commotie verloopt.

Campagne regels
De campagne voor de presidentsverkiezingen vindt plaats van 21 maart tot 18 mei. Een dag voor de start heeft Maxon Mbendera, voorzitter van de Malawische kiescommissie (MEC), alle partijen opgeroepen om netjes campagne te voeren en te focussen op kwesties in plaats van op personen. Daarnaast hoopt de commissie op geweldsvrije verkiezingen. De partijen dienen hieraan bij te dragen door provocerende taal en liederen links te laten liggen en zich puur op inhoud te focussen.

Om de campagne in goede banen te leiden organiseert de kiescommissie een inspectie van de gegevens van alle kiesgerechtigden. Deze groep is gevraagd om voor de verkiezingen naar de stembureaus te komen om hun gegevens te laten inspecteren, wat bij moet dragen aan een rustig verloop op 20 mei. Echter bleek de inspectie logistiek niet haalbaar, waardoor de commissie tot uitstel heeft besloten. De grootste oppositiepartijen Democratic Progressive Party (DPP) en United Democratic Front (UDF) “hopen dat uitstel niet tot afstel leidt, mocht dit wel het geval zijn heeft dit ernstige gevolgen voor het vertrouwen in de kiescommissie.”

Geweld voorafgaand aan de campagne
Op 16 maart, een paar dagen voor de officiële campagne begon, bracht president Banda een bezoek aan het dorp Goliati. Hier komt één van haar grootste rivalen vandaan: Peter Mutharika, leider van de DPP. Zijn broer Bingu wa Mutharika was namens DPP president van Malawi. DPP was aan de macht van 2004 totdat Mutharika overleed in 2012. Op dat moment nam Banda de macht over. Banda werd tijdens haar speech meerdere malen onderbroken door het publiek. Nadat zij het gebied had verlaten raakte aanhangers van haar partij, de People’s Party (PP) slaags met de DPP. Een agent schoot iemand neer en werd daarna zelf gelyncht. De regering beschuldigt DPP van het geweld, maar deze partij ontkent. Een dag later werd de persoonlijke assistent van Mutharika, Ben Phiri, vermoord. Sommigen spreken van een tegenaanval.

Campagne vol beschuldigingen
Het UDF heeft roddels over financiering voor hun presidentskandidaat door de president van Zambia, Michael Sata, en Soedan, Omar Al Bashir die door het International Criminal Court is aangeklaagd voor oorlogsmisdaden en genocide, ontkracht. Volgens woordvoerder Ken Ndanga heeft “geen enkel staatshoofd, binnen of buiten Afrika, een cent aan de UDF partij en haar campagne bijgedragen.” Volgens hem zijn roddels op zijn partij gericht doordat hun kandidaat Atupele Muluzi een goede campagne voert. Op 31 maart was Muluzi in de hoofdstad Lilongwe, waar hij beloofde meer afdelingen in twee ziekenhuizen te bouwen. Verder wil hij transparant zijn over hoe publieke fondsen worden gebruikt, wat een uithaal naar Banda lijkt. In oktober ontsloeg zij haar kabinet na het cash-gate schandaal: meerdere ambtenaren waren betrokken bij het stelen uit fondsen. Het hele betaalsysteem moest worden afgesloten om onderzoek te kunnen doen naar de missende $4 miljoen.

Banda op haar beurt heeft gedreigd om debatten te boycotten. Haar partij, PP, heeft Zodiak Broadcasting Station (ZBS) beschuldigd van het voortrekken van de Malawi Congress Party (MCP). Voor deze partij is pastoor Lazarus Chakwera de presidentskandidaat.

Actie
Het is lastig om te achterhalen welke beschuldigingen over en weer terecht zijn. Dit maakt het voor de kiezer moeilijk om een keus te maken. De vakbond van publieke zaken (CSTU) wil duidelijkheid. Om dit te bereiken wil zij aan tafel met de vier belangrijkste kandidaten om erachter te komen wat PP, DPP, UDF en MCP binnen het publieke domein willen veranderen. Generaalsecretaris Madalitso Njolomole heeft een voorstel geschreven en gaat nu op zoek naar geldschieters. Volgens hem moet het plan snel worden uitgevoerd: ook al heeft elke partij een manifest geschreven, concrete plannen blijven uit.

Naast publieke zaken wordt er vol spanning gekeken naar plannen voor de jeugd van Malawi, aangezien deze groep de meerderheid vormt en daardoor erg belangrijk is voor sociaaleconomische en politieke ontwikkelingen in het land. Het feit dat alle twaalf kandidaten naar verwachting de Verklaring van tien verplichtingen voor jeugd in Malawi zullen ondertekenen geeft goede hoop aan de organisator Malawi Human Rights Youth Network.

Naast het aanzetten tot concrete plannen worden hopelijk ook de adviezen van de kiescommissie, om geweld links te laten liggen en een nette campagne te voeren, opgevolgd. Voorzitter van het Centrum voor Meerpartijen Democratie (CMD) Rose Anthony, ziet de situatie rooskleurig in. Namens alle deelnemende partijen sprak zij: “campagne voeren is een viering van de democratie, waarbij alle kandidaten kunnen laten zien wat ze in huis hebben.” Wat zij precies in huis hebben zal de komende periode duidelijk worden.

Door Laura Ritter

Bronnen: Nyasa Times I, Nyasa Times II, Malawi Voice, Nyasa Times III, Nyasa Times IV, Africa Review I, Africa Review II, Nyasa Times V, Nyasa Times VI, Reuters, The Nation I, The Nation II, Nyasa Times VII

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl