Grenzen en de Oosterburen: onrust niet alleen in Oekraïne

Na de Tweede Wereldoorlog en het uiteenvallen van de Sovjet Unie kwamen in veel Oost-Europese landen de grenzen anders te liggen. Daardoor is de nationaliteit van veel inwoners niet gelijk aan hun etniciteit. Dit levert nogal eens spanningen op, zoals we nu zien op de Krim. Ook in Roemenië en haar buurlanden is dit het geval. Het overwegend etnisch Roemeense buurland Moldavië heeft met het afvallige maffiastaatje Transnistrië potentieel een afscheidingsprobleem. Als kers op de taart zijn er ook aan de westkant van Roemenië spanningen met Hongaarse extremisten.

Roemenië en de crisis op de Krim
De Roemeense staat in zijn huidige vorm dateert van 1947. Na de Eerste Wereldoorlog was ‘România Mare’ ontstaan, met delen van het huidige Bulgarije, Oekraïne en ook met de huidige Republiek Moldavië. Na de Tweede Wereldoorlog moest Roemenië weer veel grond inleveren.  De crisis op de Krim komt gevaarlijk dichtbij. Het heeft twee grenzen met Oekraïne (noord en oost) en Simferopol ligt hemelsbreed niet meer dan ruim 200 km van de Roemeense grens. In de streek Noord-Boekovina, die nu bij Oekraïne hoort, woont nog een Roemeenstalige bevolkingsgroep. Naast Polen is Roemenië het dichtstbijzijnde EU- en NAVO-land.

Transnistrië ook bij Rusland?
De republiek Moldavië ligt, ingesloten door land, tussen Roemenië en Oekraïne. Dit land werd na de Tweede Wereldoorlog onafhankelijk van Roemenië, maar lag als Sovjetrepubliek in de Russische invloedssfeer. Immigratie van Russen en deportatie van etnische Roemenen heeft geleid tot een belangrijk aandeel van etnische Russen in de streek ten oosten van de Dnjestr. Die streek heeft zich in de jaren negentig onafhankelijk verklaard. De Moldavische regering heeft er niets te vertellen, mede vanwege aanwezigheid van Russische soldaten. Transnistrië wordt door geen enkel democratisch land erkend.

Volgens verschillende berichten hebben de leiders Rusland gevraagd om aansluiting, in navolging van de Krim. Dat leidt tot onrust in Moldavië en daarmee ook in Roemenië, dat zich beschouwt als grote broer van de oosterbuurman. In de Roemeense pers verschijnen regelmatig berichten over onderdrukking van bijvoorbeeld onderwijs in de Roemeense taal.

Meer dan een miljoen etnische Hongaren in Roemenië
Tussen Roemenië en Hongarije zijn er soms spanningen, want ook Hongarije kent  historische frustraties). Er wonen in Roemenië meer dan een miljoen etnische Hongaren en een deel daarvan wil meer bestuurlijke autonomie van Roemenië. Door activisten worden Hongaarse feestdagen ostentatief gevierd, er zijn ieder jaar onenigheden over gebruik van Hongaarse vlaggen op overheidsgebouwen, er zijn conflicten over universitair onderwijs in het Hongaars en de pers berichtte onlangs over het tot persona non grata verklaren van actievoerders van de Jobbik-partij uit Hongarije zelf.

De crisis op de Krim, de onrust in Moldavië en de spanningen tussen Roemenië en Hongarije laten zien dat aan de oostkant van de Europese Unie grenzen en etnische indelingen niet zo vanzelfsprekend zijn als we in West-Europa gewend zijn.

Door Johan Bouman

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl