Hebben we over vijf jaar een autocraat in de Europese Unie?

Het zijn politiek roerige tijden in Servië. De republiek, die op dit moment wordt bestuurd door de Servische Progressieve Partij (SNS) van Aleksandar Vučić, heeft de eerste hoofdstukken van de toetredingsonderhandelingen met de Europese Unie geopend. Tegelijkertijd is de binnenlandse politieke situatie minder stabiel: Vučić is van mening dat de oppositie zijn regering tegenwerkt, en heeft daarom begin dit jaar gevraagd om vervroegde verkiezingen. Wat zijn de recente ontwikkelingen?

Het openen van toetredingsonderhandelingen

Op 14 en 15 december openden Servië en de EU de eerste twee hoofdstukken van de toetredingsonderhandelingen. Dit is een grote stap in de richting tot daadwerkelijke toetreding. Het openen van de onderhandelingen komt niet onverwacht, gezien Servië de afgelopen maanden veel moeite heeft gedaan om te voldoen aan een belangrijke voorwaarde van de EU: stabiele relaties met voormalige provincie Kosovo. Hoewel de deal door Europese kopstukken als Federica Mogherini verwelkomd wordt, is de Servische en Kosovaarse oppositie minder tevreden. Zo houden oppositiepartijen in Kosovo al maanden parlementsbijeenkomsten tegen uit protest tegen de deal.

De hoofdstukken die zijn geopend zijn hoofdstuk 32 en 35, die gaan over financiële controle en normalisatie van de betrekkingen met Kosovo. Gezien de eisen van de EU lijkt dit een logische keuze. Het is echter waarschijnlijk dat hoofdstuk 23 en 24 binnenkort ook geopend worden: hoofdstukken over fundamentele rechten en vrijheden van de mens en de verzekering van de rule of law, twee gebieden waarop Servië niet zo goed presteert. Corruptie is wijdverbreid, rechten van minderheden zijn niet verzekerd en de persvrijheid ligt onder druk. De roep van Vučić om vervroegde verkiezingen lijkt hier geen verbetering in te brengen.

Vervroegde verkiezingen

Integendeel, volgens critici zijn de vervroegde verkiezingen uitgeschreven om Vučićs partij SNS een absolute meerderheid te laten behalen in het parlement. De landelijke verkiezingen zullen naar alle waarschijnlijkheid samenvallen met de regionale verkiezingen in Vojvodina, waar de partij nog niet aan de macht is. SNS heeft veel moeite gedaan om voet aan de grond te krijgen in het gebied, en daar eenzelfde mate van controle te bewerkstelligen als in de rest van het land. De hoop heerst dat de nationale populariteit zal doorsijpelen naar het lokale niveau.

Uit een onderzoek van Ipsos bleek dat als er verkiezingen worden gehouden, de kans op een absolute meerderheid realistisch is. 48,5% van de ondervraagden gaf aan op SNS te zullen stemmen. President Tomislav Nikolić zei dan ook dat hij er vertrouwen in heeft dat de partij “een excellent resultaat” zal behalen. Hierbij speelt het eventuele lidmaatschap van de EU een grote rol. Volgens Vučić moet het land een ordelijk land zonder conflicten worden, dat op de drempel van de EU staat. Critici stellen daarentegen dat de president het goede gedrag van Servië tegenover de EU gebruikt om zonder berispingen van Europese zijde zijn machtspositie te versterken. In de woorden van politiek analist Djordje Vukadinović: de Servische regering is loyaal aan Europa zodat het Westen een oogje dichtknijpt tijdens de vervroegde verkiezingen. Wie weet leidt dat in 2019, het jaar waarin Servië EU-lid wil zijn, tot een autocratisch land in de Europese Unie. 

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl