Hoe coherent is de Rijksbegroting dit jaar?

Het budget (2016) voor ontwikkelingssamenwerking is, tegen verwachting in, overeind gebleven. Tegelijkertijd heeft de regering, sinds kabinet Rutte I, de bezuinigingen op ontwikkelingssamenwerking verder doorgezet. Het officiële ontwikkelingsbudget is gedaald tot 0.52%. Nóg meer reden dus om coherent te zijn op de andere beleidsterreinen. Fair Politics pluist de politieke hoofdlijnen van de BuHa-OS begroting uit en bekijkt in hoeverre er aandacht is voor een coherente ontwikkelingsagenda. 

Fair Politics vindt dat voor de realisatie van de Sustainable Development Goals (SDG's) coherent beleid op het terrein van handel, economie en klimaat als een essentiële voorwaarde zou moeten gelden. In de Rijksbegroting Buitenlandse Zaken 2016 wordt bevestigd dat voor een solide internationale samenwerking, ‘effectief, efficiënt en coherent optreden ten opzichte van ontwikkelingslanden’, nodig is. 

Minister Ploumen geeft aan in de EU meer te willen inzetten op beleidscoherentie door preventief de effecten van Europese regelgeving – zoals handelsverdragen – voor lage- en middeninkomenslanden in kaart te brengen. In 2012 beloofde Ploumen dat zij de eerste minister was die écht werk zou maken van coherentie. En hoewel er wel degelijk aandacht is voor het belang van coherentie, is er gebrek aan concrete uitvoering van deze beloftes. De coherentiemonitor ‘Let’s walk the talk together’ (uitgevoerd door Fair Politics, Partos, Woord en Daad) trok eenzelfde conclusie: ‘Nederland heeft beleidsmatige beleidscoherentie voor ontwikkeling omarmd, maar het schort aan de implementatie’. Fair Politics blijft aansturen op concrete acties door Kamerleden om beleidscoherentie tot standaard te maken in alle beleid dat raakt aan de belangen van ontwikkelingslanden. 

De SDG’s worden als kans gezien om in samenhang naar verschillende vraagstukken te kijken, waaronder klimaatverandering, belastingen en uiteraard migratie. Opvallend is dat het kabinet minder geld dan verwacht uittrekt voor de eerste jaars opvang van asielzoekers. De vraag is of het kabinet hier goed aan heeft gedaan en de werkelijke kosten niet veel hoger zullen uitvallen. 

De Klimaatconferentie in Parijs eind dit jaar, waar een nieuw klimaatverdrag wordt ondertekend door VN-lidstaten, legt veel druk op de inzet van Nederland op het gebied van klimaat. Het kabinet erkent de bredere context waarin klimaatverandering gezien moet worden. Vaak raakt klimaatverandering als eerst de armere landen die beperkte mogelijkheden hebben om hierop te anticiperen. Nederland wil bijdragen aan een sterkere weerbaarheid van de gedupeerde landen. Daarom zal dit najaar voor het eerst een (jaarlijkse) internationale conferentie plaatsvinden in Den Haag om structureel nauwe samenwerking te stimuleren en informatie uit te wisselen. Ook de begroting voor het ministerie van Infrastructuur en Milieu toont de urgentie van klimaatverandering en goed klimaatbeleid aan. Er wordt ingezet op een sterk internationaal milieubeleid en samenwerking met verschillende organisaties. Er is in de IenM-begroting helaas geen aandacht voor de positie van ontwikkelingslanden in de klimaatkwestie, ondanks het verzoek van Kamerleden in een ingediende motie, juist de bilaterale overeenkomsten met minder ontwikkelde landen tegen klimaatverandering aan te gaan. 

Migratie – en met name de vluchtelingencrisis – komt terug in veel begrotingen, bijvoorbeeld bij Justitie. Er is veel aandacht voor opvang, de verdeelsleutel van de EU-lidstaten en voor de bescherming van stabiliteit in de herkomstregio’s middels financiering vanuit de UNHCR. Helaas wordt er verder niet ingegaan op de structurele oorzaken van migratie en wat dus die stabiliteit in de betreffende landen aantast. Ook gaat het kabinet volledig voorbij aan de kansen van (arbeids) migratie voor de herkomstlanden, en hoe Nederland hierop kan anticiperen. Een gemiste kans, omdat de migratie-en ontwikkelingsagenda hierdoor ondergesneeuwd dreigt te raken. 

Fair Politics now! 

Het kabinet beschouwt de SDG’s als een uniek uitgangspunt voor het bewerkstelligen van bovenstaande doelstellingen. De regering zegt dan ook het Nederlandse EU-voorzitterschap in 2016 aan te grijpen om deze ambities te verankeren in het EU-beleid. Fair Politics hoopt van harte dat deze ambities concreet in de praktijk terug komen en daar zullen ook wij ons voor blijven inzetten het aankomende jaar!

 Foto: Jeroen Dijsselbloem. Bron: wikipedia.nl, 2015. 

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl