Hoop aan de horizon voor terugdringen conflictmineralen

Conflictmineralen vormen een groot probleem voor vrede en veiligheid in verschillende gebieden op de wereld. Het Grote Meren gebied in Afrika is een voorbeeld van zo’n gebied. Hier verdienen gewapende groepen geld aan de verkoop van deze grondstoffen, waardoor ze hun strijd kunnen voortzetten, met alle gevolgen van dien. Op 9 en 22 april jl. bogen Tweede Kamerleden zich over dit probleem in het Algemeen Overleg (AO) aangaande de Nederlandse inzet met betrekking tot hulpbronnen en conflictgrondstoffen.

In 2014 stelde de EU een verordening op om de handel in conflictmineralen tegen te gaan. De verordening richt zich op vrijwillige certificering van importeurs en smelterijen die werken metde vier aangewezen conflictmineralen (tin, tantaal, wolfraam en goud, ookwel aangeduid als 3TG). Fair Politics was aanwezig bij de eerste termijn van het AO, waar vooral werd gedebatteerd over de verplichtstelling van certificering.

Tijdens de tweede termijn van het AO op 22 april jl. legde de meerderheid van de Kamerleden zich niet neer bij de terughoudendheid van minister Ploumen. Zo noemde Roelof van Laar (PvdA) de EU-verordening “nauwelijks een stap vooruit”, en reflecteerde daarmee het meerderheidsstandpunt in de Kamer. Zelfs Fred Teeven (VVD) suggereerde “meer aansluiting bij de Dodd Frank Act” van mineralen uit het Grote Merengebied (Rwanda, Oeganda, Burundi en delen van de Democratische Republiek Congo). De Dodd Frank Act stelt certificering verplicht en dat zou betekenen dat de Kamermeerderheid voorstander is van verplichte certificering van mineralen uit het Grote Merengebied. Mineralen uit andere gebieden zouden dan onder vrijwillige certificering komen te vallen.

Minister Ploumen reageerde dat uitbreiding van het aantal mineralen gepaard zou kunnen gaan met de evaluatie van de EU-verordening. Ze bleef tegenstander van verplichte certificering, omdat een verplicht karakter volgens haar niet per se tot betere resultaten leidt. Daarentegen ziet de minister wel heil in vrijwillige afspraken, die volgens haar zeer succesvol zijn en waartoe veel bedrijven zich aansluiten. De minister verwees opnieuw naar de MVO-convenanten, die ook een vrijwillig karakter kennen. Echter, de bewijzen voor dit standpunt zijn nog niet geleverd, aangezien het proces rond deze convenanten nog maar kortgeleden zijn opgestart. 

In aansluiting op het AO werden tijdens het Verlengd Algemeen Overleg (VAO) op 29 april jl. tal van moties ingediend. Zo pleitten Marianne Thieme (PvdD) en Sjoerd Sjoerdsma (D66) middels een motie voor verplichtstelling van certificering van 3TG. Ondanks steun van de SP, ChristenUnie, GroenLinks en 50PLUS, haalde deze motie geen meerderheid en werd helaas verworpen. Ook dienden zij gezamenlijk een motie in voor een uitbreiding van het aantal mineralen. Met de steun van PvdA, SP, CDA, ChristenUnie, GroenLinks, SGP, Groep Kuzu/Özturk, Klein en 50PLUS werd deze motie wel aangenomen. Thieme diende een derde motie voor een structurele aanpak van de Nederlandse regering op due diligence in de gehele grondstoffenketen. Deze werd verworpen vanwege gebrek aan voldoende steun. Tenslotte vroeg Van Laar minister Ploumen in zijn motie om meer aansluiting bij de Dodd Frank Act te zoeken voor de conflictmineralen uit het Grote Merengebied. In lijn der verwachting, werd deze motie met steun van de VVD, CDA, ChristenUnie, GroenLinks, SGP, Groep Kuzu/Özturk en Klein wel aangenomen.

Fair Politics vindt het van groot belang dat de Nederlandse overheid de EU-verordening over conflictmineralen zo krachtig mogelijk insteekt. De EU-verordening zoals die er nu ligt, voldoet niet aan de ambitie om handel in conflictmineralen terug te dringen. Zodoende verdient Thieme acht punten met de door haar ingediende moties. Fair Politics geeft Sjoerdsma zes punten en Van Laar ontvangt vier punten. De door Thieme, Sjoerdsma en Van Laar ingediende moties hebben een verdergaande verordening voor ogen en dat moedigt Fair Politics ten zeerste aan. Er is echter nog een lange weg te gaan om de problematiek van conflictgrondstoffen structureel terug te dringen.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl