In gesprek met Bert Koenders en Frans Timmermans

Tijdens de pauze van het PvdA congres in Utrecht afgelopen weekend organiseerde de FMS, in samenwerking met het Internationaal Secretariaat van de PvdA, een bijeenkomst met Bert Koenders en Frans Timmermans. Tijdens de drukbezochte bijeenkomst, sommigen konden zelfs geen zitplek vinden, kregen de bezoekers de kans om Koenders en Timmermans de hemd van het lijf te vragen. Het werd een interactief gesprek over Mali, Syrië en Oekraïne en over hoe de afstand tussen Brussel en de burger verkleind kan worden.

Koenders: van Mali naar Nederland

Koenders verliet in 2010 de Nederlandse politiek om voor de VN in Ivoorkust en Mali aan de slag te gaan. Gespreksleider Nina Tellegen vroeg zich af wat nu de grootste overgang was van deze overstap. Het viel Koenders, bij zijn terugkeer in de Nederlandse politiek in 2014, vooral op hoezeer de wereld is veranderd: het conflict in Oekraïne en de bijbehorende sancties tegen Rusland, de opkomst van de Islamitische Staat in het Midden-Oosten en de exponentiële toename van het aantal vluchtelingen maakt dat de wereld nog complexer is geworden. Interne en externe veiligheid zijn direct met elkaar verbonden en het buitenlandbeleid is onderdeel geworden van de nationale politiek.

Wat te doen met Syrië?

De situatie in Syrië houdt veel bezoekers in de zaal bezig. “Wordt het niet eens tijd dat de NAVO of de VN een politieke oplossing van bovenaf forceert?” is een vraag die door een bezoeker wordt gesteld. Hoewel Koenders de vraag begrijpt, stelt hij dat het ook belangrijk is van de lessen uit het verleden te leren. Westerse troepen sturen kan contraproductief werken. Juist lokale groepen moeten bij het proces betrokken worden. Het is een tijd van praten en diplomatieke oplossingen zoeken daar de huidige problemen in de wereld te ingewikkeld zijn om oplossingen politiek en militair te forceren.

Ter sprake komen ook de erbarmelijke leefomstandigheden in Syrische vluchtelingenkampen in onder andere Libanon. Wat kan Nederland doen om hun omstandigheden te verbeteren? Koenders beaamt de moeilijke omstandigheden waarin deze mensen moeten leven en stelt dat Nederland, met 115 miljoen euro één van de grootste donoren op het gebied van vluchtelingen, al veel doet. Maar hij is zich er ook bewust van dat geld alleen niet voldoende is en zegt toe zich ten volle te blijven inzetten om te proberen de situatie te verbeteren.

Sancties in Oekraïne werken wel, maar nog niet voldoende

Ook het conflict in Oekraïne en de bekoelde Europese relatie met Rusland houden de gemoederen bezig. Het roept bijvoorbeeld de vraag op of de sancties wel werken en wat Nederland en de EU nog meer kunnen doen tegen Rusland. “De sancties,” zo stelt Koenders, “werken wel, maar nog niet voldoende. Poetin is een tacticus. Ook al ben je hard en niet naïef, het is wel nodig om te blijven praten.” Het Nederlandse beleid richting Rusland is er één van een vuist en een open hand: de vuist is niet naïef zijn, de open hand is blijven praten en naar oplossingen zoeken. Koenders benadrukt hierbij een minister te zijn die gelooft in samenwerking.

Timmermans: de afstand tussen Brussel en de burger verkleinen

Hierna mag de zaal Eurocommissaris voor Betere Regelgeving, Interinstitutionele Betrekkingen en
Rechtsstatelijkheid, tevens de eerste vicevoorzitter van de Europese Commissie, Frans Timmermans verwelkomen. Nina Tellegen merkt op dat zijn titel weinig tot de verbeelding spreekt, waar houdt de kersverse Eurocommissaris zich nu eigenlijk mee bezig? Timmermans’ grootste zorg is dat de EU en haar instellingen steeds verder van de burger af komen te staan. Hij wil daarom de middelen die Brussel tot zijn beschikking heeft beter gaan benutten om Brussel weer dichter bij de burger te brengen.

Timmermans stelt dat hij dit wil bereiken door zich te concentreren op economische groei, banen, de energiemarkt en fundamentele rechten. Dit is complexe materie, omdat het vooral grensoverschrijdende problemen betreft die staten niet meer alleen kunnen oplossen en waar de EU een belangrijke coördinerende functie heeft. In sommige lidstaten is de werkloosheid onder jongeren meer dan 50 procent en juist daar kan de EU oplossingen bieden, aldus de Eurocommissaris.

Het is hiervoor belangrijk dat Europese burgers zich nog makkelijker binnen Europa kunnen verplaatsen. Dit voelt contra-intuïtief door de dreiging van terrorisme waarbij regeringen vaak de neiging hebben grenscontroles te verscherpen, zo stelt Timmermans, maar wij hebben die intensievere migratie nodig zodat bijvoorbeeld jongeren de kans krijgen op andere plekken binnen de EU nieuwe vaardigheden kunnen leren. “Een goede manier om je eigen land te leren kennen is door een jaar in het buitenland te gaan zitten.”

Europese waarden en normen waarborgen in handelsverdrag met de VS

Ook het vrijhandelsverdrag waar Europa momenteel met de VS over onderhandelt, TTIP, passeert de revue. Een bezoeker vraagt Timmermans wat hij gaat doen om het debat over het gebrek aan transparantie rondom dit verdrag op de agenda te zetten. “Wordt er ook aan de waarden en rechten van de Europese burger gedacht?” is de vraag. Timmermans erkent het probleem en geeft aan dat hij, samen met Eurocommissaris van Handel Anne Malmström, stappen heeft ondernomen om meer documenten rondom TTIP openbaar te maken. Voor een open exportland als Nederland kan vrijhandel met de VS van groot economisch belang zijn, maar alleen als we het verdrag op zo’n manier kunnen uitonderhandelen dat onze Europese waarden en normen gewaarborgd blijven.

Natuurlijk komen ook nog de terreuracties in Frankrijk en België ter sprake, en daarmee samenhangend de interne veiligheid van de EU. “Gezien de ontwikkelingen op het gebied van terrorisme is het van groot belang dat we op dit terrein intensief samenwerken om onze veiligheid te garanderen,” zo stelt Timmermans. “Soms zal dat tot weerstand leiden, maar op dit punt is Europese samenwerking essentieel.”

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl