Lichtpuntjes in een apathisch Macedonië

Kent u ze? Die goede oude schaakopgaven in de krant. In de krant van morgen staat altijd de ‘beste zet’. “Natuurlijk,” denken we dan, “Txf3!” Politiek lijkt wel eens op schaken. Vandaag de volgende zet.

Hoe staat het bord erbij?
In de vorige nieuwsbrief beschreef ik de situatie in Macedonië als tamelijk hopeloos, een dubbele patstelling: De EU onderhandelingen zijn bevroren en de interne politiek wordt gedomineerd door een overheid die semi-dicatoriale trekken vertoont. Bovendien hoorde ik tijdens de twee keer dat ik op mocht komen draven als trainer voor Macedonische jongeren regelmatig het woord apathie vallen, als één van de belangrijkste problemen. Ze geloven er zelf al niet meer in.

Die apathie wordt ook duidelijk in cijfers. Waar voorheen 92% van de Macedoniërs voor toetreding tot de EU was, is dat nummer afgedaald naar 68%. Toch zou overigens 80% nog steeds voor stemmen als ze de vraag kregen. Dit laat zien dat het vooral gaat om een gebrek aan vertrouwen en bereidheid om er, na 20 jaar, nog steeds energie in te steken en niet om een principiële kwestie.

Apathie dus. In het weekend van 25-27 oktober mocht ik in Skopje het gesprek weer aan gaan met Radmila Sekerinska, parlementslid en vice-voorzitter van de Sociaal Democratische Unie van Macedonië, en werd de volgende zet in de Macedonische situatie langzaam duidelijk. De belangrijkste opmerking van mevrouw Sekerinska was misschien wel dat ze overtuigend duidelijk wist te maken: A. “No change in Macedonia is possible without a change in government.” En B.  De Europese Unie heeft een belangrijke rol hierin te spelen.

kido macedonie

Democratie in verval
De fundamenten van de democratie staan onder enorme druk. Dat maakte ook Borjan Jovanovski, onafhankelijke journalist in Macedonië (en zoals hij zelf zegt “not yet in jail”) duidelijk. Vroeger gingen de EU gesprekken over technische zaken en marktcompatibiliteit. Nu gaat het om grotere dingen, zoals vrije media. Zijn collega journalist Tomislav Kezarovski is zelfs voor 4,5 jaar in de gevangenis gegooid. Verder: “Without support of foundations (like FMS), we wouldn't have a single way to publish our news. There is no mediaplurism at all.”Behalve om vrije media gaat het om vrijheid van meningsuiting, rule of law, stabiliteit van instituties. Dat zijn allemaal fundamentele voorwaarden voor een democratie en precies die dingen waar de EU een positieve invloed op kan uitoefenen.

Het is ook precies het afbraakbeleid van de huidige overheid op die gebieden waarom er geen vooruitgang mogelijk is zonder dat ze vertrekken. Jovanovski illustreerde de komst van de huidige regering als: “We have been a small, poor family with many challenges. But, a happy family. Until 2006, when our younger brother Alexander the Great was born.” Daarmee refereert hij aan de nationalistische aard van de regering, met haar roes van monumentenbouw en zelfverheerlijking in de media.

Hoop
Toch zijn er lichtpuntjes. Sekerinska vertelde dat ze in Brussel de situatie ook steeds beter beginnen te kennen en dat de druk op de huidige regering toeneemt. Tijdens de training lieten jongeren uit de Balkanlanden zien dat ze kunnen en willen samenwerken en dat de Europese droom nog steeds onder hen leeft. Zie bijvoorbeeld deze video die ze hebben gemaakt. Sommigen van deze talenten gaan doorbreken. In schaken kan een doorgebroken pion alles worden wat hij wil. Ook een koningin. Succes, Radmila, Borjan en de Macedoniërs waar jullie het voor doen.

Door Kido Koenig

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl