Minister Kaag trapt af met de begrotingsbehandeling

Op woensdag 22 en donderdag 23 november behandelde de Tweede Kamercommissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking (BuHa/OS) de begroting. Een vuurdoop voor de kersverse minister Kaag en voor veel Kamerleden. Met extra veel belangstelling volgden we de zeven Kamerleden die in het kader van ‘Adopteer een SDG’ één of twee Sustainable Development Goals (SDGs) adopteerden. Conclusie: de campagne is inmiddels een heus begrip in de Tweede Kamer.

Migratie, focuslanden en de SDGs

Op dag één van de begrotingsbehandeling gaven de Kamerleden hun visie voor de komende jaren en bevroegen zowel de Minister als elkaar hier.

alle sdgs

 Allereerst leuk om te noemen dat bijna alle adoptieouders aan hun SDG   refereerden: Isabelle Diks (SDG 5 en SDG 12), Mustafa Amhaouch (SDG   8), Joël Voordewind (SDG 1 en SDG 8), Kirsten van den Hul (SDG 5), Elbert   Dijkgraaf (SDG 2) en Achraf Bouali (SDG 5). Kirsten van den Hul wijdde   zelfs een vlog aan haar eerste begrotingsbehandeling, met speciale   aandacht voor haar SDG (Gendergelijkheid).

 Bijna de gehele Kamercommissie toonde zich verheugd dat er meer geld   voor ontwikkelingssamenwerking op de begroting staat. Het blijft echter nog onduidelijk hoe dit besteedt gaat worden. Wanneer komt de Minister met haar nieuwe beleidscoherente plannen? En hoe gaat ze de handelsagenda oppakken?

Verder maakten de oppositiepartijen zich terechte zorgen over het deel van het ontwikkelingsbudget dat wordt ingezet om migratie tegen te gaan in plaats van om de grondoorzaken aan te pakken. Er wordt meer geld ingezet om de opvang in de regio te verbeteren. Een doel op zich, geen oplossing voor de grondoorzaken van migratie. Daarom is een bredere blik nodig, pleitte onder andere Maarten Hijink (SP). Een blik die ook aandacht heeft voor zaken als: perspectief bieden aan jongeren in herkomstlanden; het bevorderen van eerlijke handel; het voorkomen van conflicten; het tegengaan van belastingontwijking, klimaatverandering en corruptie; en het verbeteren van onderwijs. Voordewind (CU) vroeg hoe de Minister maatschappelijke organisaties hierbij gaat betrekken

Ook de nieuwe focuslanden waren veelvuldig onderwerp van debat. Het beleid gaat zich richten op andere landen. De huidige vijftien partnerlanden worden focuslanden, waarvan de eerste drie Jordanië, Irak en Libanon zijn. Wat wordt bedoeld met de nieuwe focuslanden? En op basis waarvan worden de keuzes voor de nieuwe focuslanden gemaakt? Zo adviseerde Dijkgraaf (SGP) om de opgebouwde relaties met Afrikaanse partnerlanden niet zomaar op te geven. En bepleitte Hijink (SP) dat de allerarmsten niet in de steek gelaten mogen worden. Ontwikkelingssamenwerking is er namelijk om mensen te helpen bouwen aan een beter bestaan, noodhulp is voor mensen in crisissituaties, duidde Van den Hul (PvdA) terecht.

De SDGs kwamen regelmatig voorbij. Zo vroeg Van den Hul (PvdA) wat minister Kaag gaat doen om ook buiten haar eigen ministerie aandacht te krijgen voor de SDGs. Hoe zorgen we dat ook het maatschappelijk middenveld hierin een rol kan spelen? Dijkgraaf (SGP) bepleitte dat ontwikkelingssamenwerking niet alleen een zaak is van minister Kaag, maar geïntegreerd moet worden in het hele kabinetsbeleid. ‘Laten we de SDGs daadwerkelijk leidend maken, en boven onze handelsbelangen stellen’, voegde Ouwehand (PvdD) daaraan toe. Een instrument dat daarbij kan helpen, is de SDG-toets. Een SDG-toets moet al het nieuwe beleid en wetgeving langs de meetlat van de SDGs leggen en testen op positieve, neutrale én negatieve gevolgen voor duurzame ontwikkeling wereldwijd. Daarom vroeg Dijkgraaf (SGP) de Minister om met een concreet voorstel komen voor de uitvoering van een SDG-toets. Andere acties die daarbij kunnen helpen, zijn de oproep van Kuik (CDA) en Van den Hul (PvdA) tot een overkoepelend genderbeleid, en het verzoek van Dijkgraaf (SGP) voor concrete samenwerking tussen minister Kaag en minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) om de grote landbouwkennis in Nederland in te zetten om honger en ondervoeding in ontwikkelingslanden tegen te gaan.

Minister Kaag zet tweede stap voor SDG-toets

Tijdens de tweede termijn, kwam minister Kaag met een eerste inzage in haar visie en haar antwoorden op de vragen van de Kamerleden. De Kamerleden stelden haar via interrupties nog aanvullende vragen en diende eventuele moties in. Minister Kaag toonde zich blij met alle Kamerleden die een SDG geadopteerd hebben. In het bijzonder zette ze Van Ojik (GroenLinks) in het zonnetje, het Kamerlid dat als enige SDG 17 (Partnerschappen) onder zijn hoede heeft genomen.

De Minister komt dit voorjaar (2018) met een nieuwe beleidsnotitie waarin ze uitgebreid ingaat op haar nieuwe plannen en de besteding van de regeerakkoordmiddelen. Dan wordt ook bekeken hoe uitvoering kan worden gegeven aan de bestrijding van de grondoorzaken van migratie, zoals armoede, slecht bestuur, corruptie, gebrek aan werkgelegenheid en falend onderwijs. De SDGs beloven hier een belangrijke leidende rol te spelen. In dat kader moeten de ministeries meer samen gaan werken, aldus de Minister. Zo is migratie bijvoorbeeld geen thema dat alleen de minister van BuHa/OS aangaat.

Verder is humanitaire hulp alleen niet voldoende en op lange termijn financieel onhoudbaar, zowel voor de opvangende landen als voor de vluchtelingen zelf. Daarom geeft de Minister extra steun voor zelfredzaamheid en gastgemeenschappen. Bijvoorbeeld door onderwijs in crisissituaties in de Hoorn van Afrika en de Syriëregio te verhogen.

De specifieke keuze voor de nieuwe focuslanden gaat de Minister onderwerpen aan een heel grondig proces op basis van criteria Afrika speelt hier een belangrijk rol, door de grote bevolkingsgroei, armoede en de gevolgen van klimaatverandering.

Volgens de Minister is de uitvoering van SDGs een taak voor ieder ministerie. Dat maakt het volgens haar lastig om het eens te worden over een SDG-toets. Het is wat de Minister betreft wel een sympathiek idee; een dergelijke toets houdt ons eerlijk en op koers. Daarom zegde minister Kaag toe dat ze teruggaat naar het kabinet en dat ze een voorstel gaat doen om te kijken of een SDG-toets werkbaar is. In mei 2018 komt ze hierop terug bij de Tweede Kamer.

Conclusie 

Tijdens de begrotingsbehandeling Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking werden geen wereldschokkende uitspraken gedaan, maar het debat heeft wel het een en ander inzichtelijk gemaakt. Minister Kaag liet zien inhoudelijk kundig te zijn en ook goed met de Kamerleden om te kunnen gaan. De Kamer was overwegend positief kritisch, behalve op het migratiedossier. Er was veel positieve aandacht voor ‘Adopteer een SDG’, zelfs vanuit de Minister zelf. We kijken uit naar het voorstel van minister Kaag voor de invoering van een SDG-toets.

 Afbeelding: Koos de Bruin (Partos) 

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl