Minister Ploumen neemt nieuw FMS-onderzoek naar biobrandstoffen in ontvangst

'Dit onderzoek toont maar weer eens het belang van coherentie aan en we moeten de goede keuzes maken in de belangentegenstellingen die worden aangetoond met deze studie'. Met die woorden nam minister Ploumen de impact studie Fuelling progress or poverty? The EU and biofuels in Tanzania in Nieuwspoort in ontvangst.

Jasper van Teeffelen, FMS-onderzoeker, lichtte kort het onderzoek toe. FMS heeft deze impactstudie uitgevoerd, omdat we wilden weten wat nou de werkelijke impact is van de gevolgen van het Europese biobrandstoffenbeleid op mensen in ontwikkelingslanden. De week voor de overhandiging van de studie aan de minister, is het onderzoek onder de aandacht gebracht van parlementariërs en ambtenaren, zowel in Brussel als Den Haag. Dat deden we samen met Yefred Myenzi, directeur van Haki Ardhi, een Tanzaniaanse NGO die zich in zet voor landrechten, om zo het belang te onderstrepen van de gevolgen die het biobrandstoffenbeleid heeft op zijn land.

Landroof is een van de negatieve gevolgen die onmiskenbaar het gevolg zijn van het Europese biobrandstoffenbeleid. De investeringen die Europese biobrandstoffenbedrijven hebben gedaan sinds 2005, om te kunnen profiteren van de gegarandeerde afzetmarkt voor biobrandstoffen in de EU, hebben er toe geleid dat lokale gemeenschappen van hun land zijn verdreven, zonder dat daar voldoende compensatie tegenover stond.

Het groene goud

Ze kwamen af op het groene goud, zoals de biobrandstoffen rush toen werd omschreven. Dit zou hét wondermiddel moeten zijn: goed voor milieu en de economie. De Tanzaniaanse overheid zag de investeerders dan ook graag komen, maar was onvoldoende voorbereid op hoe ze deze sector ook werkelijk duurzaam konden maken. De Europese bedrijven namen het niet allemaal even nauw met de regels, en de belofte van het groene goud bleek geen stand te houden. Gevolg: stijging van voedselprijzen, land roof en lokale gemeenschappen die zonder land achterbleven.

Op het moment dat Jasper van Teeffelen de aanbevelingen uit de studie presenteerden, kwam Minister Ploumen de zaal binnen lopen, zodat ook bij haar nog eens goed onder de aandacht gebracht kon worden dat Nederland in moet zetten op het uitfaseren van biobrandstoffen die uit voedselgewassen worden geproduceerd, op sociale duurzaamheidscriteria en de monitoring van bedrijven zodat ze ook werkelijk verantwoord ondernemen.

Toen was het moment daar, dat we onze studie aan de Minister konden overhandigen. Met instemming nam ze het onderzoek in ontvangst. Ze gaf aan dat ze de studie zeer waardevol vindt, omdat dit weer eens aantoont dat coherentie van beleid niet vanzelfsprekend is en dat we daar constant alert op moeten blijven. Lokale gemeenschappen mogen nooit de dupe worden van Nederlands en Europees beleid. En waar dat zo is, moeten we actie ondernemen. De FMS toont aan dat er grote belangentegenstellingen zijn en daar moeten we goede keuzen is maken.                                 

Coherentie

Dit onderzoek toont het belang van coherentie aan, en de Minister wil die belangentegenstellingen zichtbaar maken en vervolgens ook de keuzes die vervolgens gemaakt worden. We kunnen nog heel wat stappen zetten om het biobrandstoffenbeleid coherenter te maken met onze eigen ontwikkelingsdoelstellingen. Ik wil me dan ook inzetten om de link tussen duurzaamheid en daar versta ik ook mensenrechten onder, en de toegang tot land en water bijvoorbeeld- en ontwikkeling te versterken. Biobrandstoffenbeleid mag nooit ten koste gaan van de lokale gemeenschappen.

Daarom wil minister Ploumen zich inzetten voor het minimaliseren van het gebruik van biobrandstoffen die schadelijk zijn. Ze gaf aan niet alleen op de plannen van Europa te wachten, maar ook zelf plannen te blijven ontwikkelen. Zo steunt Nederland Tanzania bijvoorbeeld met kennis om duurzaamheid in de biobrandstoffensector te stimuleren.

Daar voegde ze aan toe dat ze dat niet alleen kan bereiken. Ook bedrijven, maatschappelijk middenveld en kennisinstellingen moeten haar daarbij helpen. Dus sloot ze af met de woorden dat de FMS vooral dit soort onderzoeken moeten blijven uitvoeren. In ruil daarvoor beloofde ze plechtig, dat ze dit onderwerp en de aanbevelingen van de studie dan ook hoog op haar agenda zal houden.

Debat

PvdA Kamerlid Jan Vos nam vervolgens het woord. De PvdA was altijd een voorstander van biobrandstoffen, maar ook bij de fractie is sprake van voortschrijdend inzicht. Er kleven immers- zo heeft deze studie hem ook weer duidelijk gemaakt- ook veel nadelen aan de inzet van biobrandstoffen. Hij plaatste echter ook wel kanttekeningen. De problemen in Afrika die gepaard gaan met de productie van biobrandstoffen voor de export zijn inderdaad schrijnend, maar het gaat hier maar om een klein percentage van de gehele import in de EU. Biobrandstoffen worden ook op grote schaal geproduceerd in Europa. En de link tussen het Europese energiebeleid en de problemen in Tanzania vond hij ook lastig hard te maken- iets wat Sander van Bennekom, van OxfamNovib later weerlegde. Wat Jan Vos betreft is het sleutelwoord hierbij transparantie. Hij heeft er dan ook bij Minister Ploumen op aangedrongen dat er een toezichthouder moet komen voor MVO.

Sander van Bennekom betoogde dat je niet alleen naar de handelscijfers moet kijken om de link aan te tonen tussen het Europese beleid en de misstanden in Tanzania, maar juist naar de investeringen. En dan is er wel degelijk een heel duidelijk verband te vinden. Van Bennekom maakte zich vooral boos over het standpunt van Nederland in de Europese discussie over biobrandstoffen. Daar staat de bijmengverplichting ter discussie. De Kamer wilde niet dat het aandeel biobrandstoffen dat uit voedselgewassen bestaat hoger wordt dan de helft van de huidige target (10 % van alle brandstoffen in de transport in 2020 moet uit biobrandstoffen komen). Maar volgens hem had staatssecretaris Mansveld niet de wensen van de Tweede Kamer meegewogen in haar standpunt dat ze in de EU verdedigde. Het is een beleid, dat niet aansluit op de werkelijkheid.

Een foto-impressie van de bijeenkomst vind je hier!

 

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl