Minister Ploumen presenteert onderzoek impacts EU beleid op armoede in Ghana en Bangladesh

Nederlands en Europees beleid hebben vaak negatieve gevolgen voor ontwikkelingslanden. Zo veroorzaken bijvoorbeeld Nederlandse belastingverdragen, belastingontwijking door bedrijven in ontwikkelingslanden, en kan het Europese landbouwbeleid oneerlijke concurrentie teweegbrengen. Beleidscoherentie voor ontwikkeling (BCO) heeft als doel dit soort negatieve effecten voor ontwikkelingslanden te beperken en om de samenhang met ontwikkelingssamenwerking en duurzaamheid te vergroten. Het Fair Politics programma van de FMS kaart deze problematiek aan. Het Ministerie van Buitenlandse Zaken heeft nu onderzoek gedaan naar hoe Nederlands en Europees beleid in de praktijk gevolgen hebben op ontwikkelingslanden. De resultaten van deze pilotstudie zijn door minister Ploumen voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking naar de Tweede Kamer gestuurd.

Beleidscoherentie voor Ontwikkeling is verankerd in het Verdrag van Lissabon. Dit houdt in dat lidstaten ál hun beleidsvoornemens vooraf moeten toetsen op de mogelijke impacts op armoedebestrijding. Maar de verankering in het verdrag garandeert nog geen concrete resultaten. Het monitoren van de gevolgen van beleid werd tot nu toe door de EU of door lidstaten nooit gedaan: wat is nu precies de impact van Europees handelsbeleid in Ghana, en hoe hebben Senegalese vissers te lijden onder ons visserijbeleid? Deze pilotstudie van Nederland in Ghana en Bangladesh is een eerste aanzet om het BCO-beleid beter te monitoren en om de gevolgen ervan in betrokken ontwikkelingslanden systematischer te meten. Want een van de belangrijkste conclusies van de studie is dat er in de praktijk weinig kwantitatief geformuleerde BCO-doelen bestaan, terwijl dit wel van belang is om de effecten te kunnen meten. Het is echter heel moeilijk om te meten hoeveel banen bijvoorbeeld verloren gaan als gevolg van Europees landbouwbeleid, omdat er zoveel verschillende factoren een rol spelen: van Chinees beleid tot interne problemen (bijvoorbeeld met de oogst).

De pilot keek naar verschillende sectoren en komt op elk gebied met concrete aanbevelingen waarop Nederland, vanuit een BCO-perspectief, zou moeten inzetten. Op het gebied van handel en financiële stromen wordt  bijvoorbeeld ingegaan op het Nederlandse belastingstelsel. Nederland heeft met Ghana een belastingverdrag afgesloten ter bevordering van FDI, maar het blijkt dat het onduidelijk is of het verdrag ook echt gezorgd heeft voor extra FDI in het land. Wel is waarschijnlijk dat Ghana belastinginkomsten mist. Het is dan ook een goede stap dat het kabinet aangekondigd heeft om belastingverdragen met ontwikkelingslanden te heronderhandelen.  

Klimaatverandering treft beide landen, terwijl ze beide maar een bescheiden CO2-uitstoot per capita hebben. De gevolgen van klimaatverandering veroorzaken droogte en versterken de kans op een natuurramp. Nederland zou dus in haar beleid ervoor moeten zorgen dat de inzet voor hulp en klimaat elkaar versterken. Wel vindt Fair Politics dat klimaatfinanciering niet op kosten van ontwikkelingssamenwerking mag gaan,maar juicht het toe als klimaatbeleid coherent met hulpbeleid wordt. 

Deze pilotstudie is een belangrijke stap om de impacts van Europees en Nederlands beleid op waarde te schatten, en negatieve gevolgen aan te pakken. In de studie worden concrete aanbevelingen gedaan, zoals het verminderen van oneerlijke concurrentie op landbouwgebied om een level playing field te creëren. Fair Politics, het lobbyprogramma van de FMS, hoopt dat deze pilotstudie coherentie weer volop op de agenda zet. Het mag niet zo zijn dat handels-, migratie- en landbouwbeleid inspanningen voor ontwikkelingssamenwerking ondermijnen. We rekenen er daarom op dat dit een eerste aanzet is voor verder onderzoek en dat Nederland, maar ook de EU, vaker en beter de gevolgen van hun beleid analyseert. Alleen dan kunnen deze gevolgen effectief worden bestreden.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl