Na machtsoverdracht richt Macedonië haar blik weer op EU

Na een diepe politieke crisis die de stabiliteit van Macedonië en de buurlanden onder druk zette, presenteert aankomend premier Zoran Zaev (Sociaaldemocratische Unie van Macedonië, SDSM) deze week zijn nieuwe kabinet. Het voorkomen van de escalatie – nadat gewelddadige protestanten het parlement bestormden en Zaev verwondden – was een belangrijke eerste stap. De volgende stap wordt minstens zo uitdagend: hervormingen doorvoeren die afrekenen met de corrupte politieke cultuur en een autoritair politiek systeem transformeren in een democratie, waarvan rechtstaat de basis is. Ondanks deze enorme uitdaging staan alle lichten op groen om de Erdoganisering van Macedonië om te zetten in Europeanisering.

In een eerder opiniestuk schreef Véronique Sprenger dat het land voor een belangrijke keuze staat: “de oude regerende elite behoudt haar macht en het land gaat richting een dictatuur, of het lukt de oppositie om een regering te vormen die de democratie en rechtstaat zal verstrekken en daarmee haar blik weer op de Europese Unie richt.” Het werd het laatste nadat onder druk van de EU en de VS President Ivanov op 17 mei besloot om het mandaat aan Zaev te geven om een regering te vormen. Eerder weigerde hij dit omdat oppositieleider Zaev volgens hem een gevaar vormde voor de soevereiniteit en territoriale integriteit van Macedonië. Dit bleek de laatste strohalm van een corrupte regerende elite die als opties een premierszetel of een plek achter de tralies had. De speciaal ingestelde aanklager (SJO) heeft inmiddels twee nieuwe onderzoeken tegen voormalig premier Gruevski gestart: witwassen en machtsmisbruik.

Verwachtingsmanagement

De hoop op verandering met de nieuwe coalitie tussen SDSM en Albanese partijen – na 11 jaar heerschappij van de conservatieve nationalist Gruevski – wekt verwachtingen die onmogelijk waar te maken zijn op korte termijn: herbouwen van de corrupte instituties, opbouwen van de verzwakte economie, tegengaan van de brain drain, op gang brengen van Euro-Atlantische integratie en afrekenen met een corrupte politiek cultuur. Zaev kondigde aan dat het kabinet vanaf dag 1 aan de hervormingen zal beginnen. Belangrijk daarbij is om te breken met de winner-takes-all mentaliteit in de politiek en de oppositie te betrekken bij de hervormingen. Er liggen grote mogelijkheden voor de nieuwe regering op het gebied van EU integratie. Het land dat al sinds 2005 EU-kandidaat-lid is heeft lange tijd stilgestaan door een Grieks veto. Voor de EU moet de les uit Macedonië zijn dat het bewaren van vrede en stabiliteit in Zuidoost Europa niet los gezien kan worden van het bevorderen van fundamentele rechten en versterken van de rechtstaat. Het is een opportuun moment om de bereidheid van de nieuwe regering, om te voldoen aan de EU toetredingseisen, te combineren met de invloed die de EU in het toetredingsproces heeft, om duurzame hervormingen te bewerkstelligen.

Door: Danijel Tadic

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl