Nigeria’s Boko Haram

Op 2 februari maakte Rueben Abati, adviseur van president Goodluck Jonathan, bekend hulp van buitenaf te zoeken om de Islamitische militante beweging Boko Haram de baas te worden. 

Militante beweging Boko Haram
Boko Haram is in 2002 opgericht en had tot 2009 niet als doel de regering omver te werpen. Dit veranderde toen er gewelddadige botsingen kwamen tussen christenen en moslims, de overheid steeds harder optrad en corruptie binnen de Nigeriaanse politie steeg. Na deze gebeurtenissen radicaliseerde Boko Haram. Het merendeel van de aanhangers bestaat uit arme Islamieten uit het noorden van Nigeria. Een van de eerste aanvaringen met de politie betrof het weigeren van het dragen van een motorhelm in Bauchi, een provincie in het noorden. Vervolgens verspreidde het protest naar omringende provincies. Het leger onderdrukte de opstand, waarbij achthonderd doden vielen. Ook werd de oprichter van Boko Haram op televisie geëxecuteerd. Na deze escalatie werden acties van de groep radicaler, wat vanaf 2009 zichtbaar is.

De laatste maanden nemen de activiteiten toe in het noordoosten van het land. De groep is vooral actief in de provincies Borno, Adamawa en Yobe. In deze gebieden is de noodtoestand uitgeroepenDeze toename heeft deels te maken met de verplaatsing van leden van de groep vanuit CAR, waar nu oorlog woedt, naar Nigeria.

De militante beweging richt zijn aanvallen op veiligheids-  en militaire installaties zoals kazernes en vliegbases. Aanvallen op scholen nemen ook steeds vaker toe: afgelopen week zijn nog 29 scholieren vermoord in Yobe. Verder maakt Boko Haram veel gebruik van autobommen: twee dagen geleden stierven hier nog 35 mensen door. 

Het uiteindelijke doel van Boko Haram is het invoeren van de Sharia in Nigeria. In het land wonen ongeveer evenveel christenen als moslims. Om dit doel te bereiken hebben zij de afgelopen vier en half jaar duizenden mensen vermoord. Boko Haram is het grootste veiligheidsrisico voor het land. Nigeria is de tweede grootste economie van Afrika (na Zuid-Afrika) en exporteert veel olie. 

Internationale stempel Boko Haram
De islamitische groep wordt door de VS neergezet als terroristische organisatie. Doordat de VS Boko Haram op deze wijze kadert kunnen zij deze groep plaatsen als onderdeel van de bredere islamitische rebellenstrijd in de Sahel regio. Deze regio met zwakke grenscontroles is een nieuw aandachtsgebied van de VS en Frankrijk in het bestrijden van terrorisme. Door Boko Haram zo te bestempelen kan de VS zich op belangen in Nigeria richten, aldus Nnamdi Obasi van de Internationale Crisis Groep (ICG). Volgens hem kan de stempel die de VS aan de groep geeft hen juist aanmoedigen om deze titel eer aan te doen, en dus op zoek te gaan naar terroristische links in de regio waar ook Al-Qaeda actief is. Mocht de VS militair gaan ingrijpen kan dit negatieve gevolgen hebben: het zou volgens Obasi aanleiding kunnen zijn om meer mensen tegen de regering te krijgen en zo meer steun te vergaren voor Boko Haram.

Aanpak Nigeriaanse regering
Volgens president Jonathan is terrorisme een wereldwijd probleem, waar internationale actie en samenwerking voor nodig is. 

Intern wil de president de dialoog aangaan met Boko Haram om het geweld te stoppen. Ook wil de regering opties in het land verbeteren zodat mensen minder snel gerekruteerd kunnen worden. Het creëren van welvaart en banen en het promoten van onderwijs voor alle groepen van de bevolking zijn hiervoor belangrijke middelen. 

De laatste maanden nemen aanslagen van Boko Haram en internationale aandacht hiervoor toe. Volgend jaar zijn verkiezingen, waar president Jonathan zich naar verwachting opnieuw verkiesbaar zal stellen. Boko Haram aanpakken vergroot zijn kansen om herkozen te worden. In mei zette de president extra troepen in het noordoosten in om dit te bewerkstelligen. 

Omringende landen
Omringende landen merken ook gevolgen van de militante beweging. In het weekend van 22 en 23 februari is de noordelijke grens met Kameroen gesloten. Dit om te voorkomen dat militanten na een aanslag over de grens vluchten. Ook buurland Niger merkt gevolgen. Op 17 februari arresteerde zij twintig militanten die een aanval wilden plegen in Niger. 

Een anonieme bron van de Nigeriaanse veiligheidsdienst gaf aan dat veel leden van de groep uit de omringende landen Tsjaad en Niger komen. Een deel van deze groep was eerst actief in de CAR, totdat daar oorlog uitbrak. Eerder berichtte wij al over de machtsverhoudingen binnen dit land en de rol van Tsjaad. 

Westerse regeringen zijn bezorgd om groepen als Boko Haram, wat “Westers onderwijs is een zonde” betekent. Deze naam is een afwijzing van Westerse concepten zoals evolutie en de big bang theorie. De groep wordt gelinkt aan Al-Qaeda, al is dit nooit bewezen. De VS helpt het land met een strategie voor het bestrijden van dit terrorisme om “de laffe acties te onderzoeken en de daders voor de rechter te brengen”, aldus Kerry, VS Minister van Buitenlandse Zaken.

Nigeriaanse leger
Op 2 maart gaf het leger aan in een felle strijd verwikkeld te zijn met Boko Haram. In het noordoosten blijven patrouilles in de lucht en op het land doorgaan. Chris Olukolade, generaal-majoor, gaf aan dat burgers eerst worden geëvacueerd voordat het leger grote stappen onderneemt. Dit is noodzakelijk volgens Karl Steinacker van het Hoog Commissariaat van de VN voor vluchtelingen (UNCHR), omdat Boko Haram niet alleen het leger straft, maar hele dorpen

Echter delfde het Nigeriaanse leger volgens velen het onderspit. Volgens een bron bij de veiligheidsdienst is het erg lastig om tegen de militante beweging op te treden doordat zij over betere wapens beschikken en ’s nachts toeslaan. Boko Haram heeft een betere uitrusting waardoor zij ook in het donker goed kunnen zien. Hierdoor lopen zij voor op het leger. 

De groep treed hard op tegen informanten en vermoord hen op gruwelijke wijze, waardoor veel inwoners hun mond houden en lijden in stilte. Daarnaast beschikt het leger niet over de gewenste uitrusting om de groep de baas te worden. Dit wordt beaamd door Kashim Shettima, staatsgouverneur van Borno, één van de provincies waar het meeste geweld plaatsvindt. Volgens hem is het onmogelijk om Boko Haram in de huidige situatie te verslaan. Echter is er weinig geld beschikbaar om de uitrusting van het leger te verbeteren. De organisatorische situatie binnen het leger werkt ook in het nadeel van de overheid; officieren volgen elkaar in rap tempo op waardoor een eenduidige strategie uitblijft

Echter, alleen een beter uitgerust leger en beter geformuleerde militaire interventies eventueel met hulp van de VS, Frankrijk en andere Westerse landen zullen niet voldoende zijn om Boko Haram aan te pakken. De oorzaken voor de oorspronkelijke opstand in het noorden –werkeloosheid, armoede en corruptie – zijn nog steeds aan de orde van de dag in dit gebied. Bovendien kan het framen van Boko Haram als terroristische groep die aan Al-Qaeda is gelinkt, en de groep daarmee tot een doelwit maken in de Amerikaanse wereldwijde “War on Terror” verdere radicalisering tot gevolg hebben. Het feit dat de banden met Al-Qaeda niet zijn bewezen is in dit opzicht zorgwekkend. Hoewel de Nigeriaanse regering nu dus toegeeft hulp van buitenaf nodig te hebben om Boko Haram aan te kunnen is het belangrijk om na te gaan onder welke voorwaarden interventies van buitenaf moeten plaatsvinden en wat de Nigeriaanse regering zelf nog meer moet doen op het probleem bij de wortel aan te pakken.

Door Laura Ritter

Bronnen: All Africa I, Council on Foreign Relations, All Africa II, Reuters I, BBC, Reuters II, Reuters III, Reuters IV, FMS, All Africa III


Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl