Onrust Zuid-Soedan nieuwe dimensie

Het conflict in Zuid-Soedan, waar aanhangers van president Kiir en voormalig vicepresident Macher met elkaar botsen sinds juli 2013, heeft naar verluidt een nieuwe dimensie gekregen. Vanaf de inname van de stad Bentiu zou haatspeech worden gepropageerd en lijken mensen op basis van etniciteit te worden vermoord, zo beargumenteerd een VN rapport.

Bentiu ingenomen
Afgelopen week vielen rebellen, aanhangers van Macher, opnieuw aan om meer macht te vergaren, dit maal in oliestad Bentiu. De VN houdt deze groep verantwoordelijk voor de tweehonderd doden en vierhonderd gewonden door deze aanval.

De rebellen ontkennen de beschuldigingen van de VN. Een woordvoerder beschuldigt de regering en Macher geeft aan “onze mensen te respecteren” waardoor zij “hun burgers niet kunnen doden”. Volgens de Minister van Buitenlandse Zaken Bernaba Marial Benjamin is het heel simpel: “Macher zegt dat zijn troepen nu de baas zijn in Bentiu, waardoor hij ook de verantwoordelijkheid heeft”.

Op 21 april gaf de Zuid-Soedanese regering aan de controle over de provincie Mayom County te hebben verloren aan de rebellen, waardoor Macher inderdaad dit gebied lijkt te beheersen. Minister van Informatie Michael Makuei Lueth spreekt van het “tactisch terugtrekken” van zijn troepen, wat de eerste openlijke bevestiging is dat de rebellen het gebied beheersen. Volgens militair woordvoerder Philip Aguer is het terugtrekken nodig om de regeringstroepen te hervormen. Naast Mayom County vinden gevechten plaats in de provincies Nile en Jonglei, zegt Aguer.

Naast dat veel mensen zijn vermoord om Bentiu over te nemen rapporteert de VN dat rebellen rivaliserende groepen verbannen en dat zij mannen hebben verplicht vrouwen van bepaalde etniciteiten te verkrachten.

Nieuwe dimensie
Tijdens de inname van Bentiu werd veel naar Radio Bentiu FM geluisterd, waar volgens de VN haatspeech werd gepropageerd tegen bepaalde etniciteiten. Deze haatspeeches zijn volgens VN assistent secretaris-generaal Toby Lanzer een “game changer”, wat de VN heeft veroordeeld.

Ook zijn er gevolgen voor de inwoners van Bentiu: hier wonen veel verschillende groepen waardoor  “mensen nu heel anders naar hun buren gaan kijken”, beargumenteert Al Jazeera journalist Anna Cavall. Zo leven in de stad mensen van de Dinka, waar president Kiir toe behoort, Nuer, de groep van Macher, en stammen uit Soedan, waaronder de Darfuris en Misseriya.

De bevolking
Als er daadwerkelijk sprake is van geweld op etnische basis zoals nu wordt gesuggereerd door de VN zorgt dit voor meer problemen voor de bevolking. Donatella Rovera, adviseur crisis response bij Amnesty International, spreekt van twee gevaren in Zuid-Soedan. Aan de ene kant worden mensen naar verluidt nu vermoord op basis van etniciteit, aan de andere kant gaan mensen dood door een humanitaire ramp. Momenteel is het zaaiseizoen, wat voor voedsel voor de bevolking moet zorgen. Echter is vrijwel niemand nu in staat om zich hiermee bezig te houden.

Door de aanval in Bentiu is er meer druk komen te staan op VN kampen. Zo geeft Lanzer aan dat er voor de aanval 5000 burgers in het kamp waren, wat nu is toegenomen tot 22000. Dit maakt het erg lastig om iedereen voldoende in basisbehoefte te voorzien.

Daarnaast wordt het steeds lastiger om de kampen goed te beveiligen. Zo deed op 17 april een groep gewapende burgers zich voor als vreedzame demonstranten die een petitie aan de VN wilden aanbieden maar vervolgens het vuur openden bij de VN basis in Bor. Door deze aanval werden 58 mensen vermoord en raakte honderd mensen gewond. Deze aanval kan volgens de Veiligheidsraad “een oorlogsmisdaad vormen.” Een dag na de aanval arriveerde troepen van president Kiir om de VN basis te beschermen.

Vanuit de VN zijn 8.500 blauwhelmen actief. Zij zetten zich in voor de United Nations Mission in the Republic of South Sudan (UNMISS), wat werd opgericht toen Zuid-Soedan zich afscheidde van Soedan in 2011. Het doel van de missie is consolidatie van vrede om staatsopbouw en economische ontwikkeling mogelijk te maken, helpen met conflictpreventie en het ontwikkelen van een rechtsstaat. Toen in december 2013 crisis uitbrak in het land heeft de VN Veiligheidsraad ingestemd met een verhoging van het aantal troepen. Ook Nederland neemt deel aan de missie.

Het feit dat het geweld zich uitbreidt naar meerdere provincies en er mogelijk een etnische dimensie is toegevoegd leidt tot meer problemen. Op 23 april worden vredesgesprekken in Addis Ababa, de hoofdstad van Ethiopië, hervat. De VN hoopt dat hier “een omvangrijkere politieke overeenstemming in de verschillen die de partijen scheiden” wordt bereikt.

Door Laura Ritter


Bronnen: Foundation Max van der Stoel, Democracy Now, UN News Centre, Al Jazeera I, BBC, The Guardian, Al Jazeera II, Rijksoverheid

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl