Oromo Protesten in Ethiopië

Sinds 25 april protesteren duizenden studenten in Oromia tegen de landroof van de Ethiopische regering. Ondanks dat vreedzame protesten grondwettelijk zijn toegestaan, reageert de regering met harde hand. Tientallen jongeren en andere demonstranten vonden al de dood. Het precieze aantal is onduidelijk omdat er weinig informatie over naar buiten mag komen. En ook al trokken ngo’s als Amnesty International en Human Rights Watch aan de bel, berichtten internationale media maar mondjesmaat over het politiek geweld.

Waarom wordt er geprotesteerd?

Eind april protesteerden voornamelijk Oromo studenten tegen de plannen van de regering die het grondgebied van de hoofdstad Addis Abeba wil uitbreiden volgens een  “Master Plan”. In dit plan staat dat het grondgebied 25 keer groter moet worden om de groei van de hoofdstad niet te belemmeren maar juist te stimuleren. Dit gaat ten koste van het traditionele leefgebied van de Oromo, de grootste etnische groep in Ethiopië.  Sinds 2005 zijn al meer dan 200.000 mensen verdreven van hun huizen zonder enige compensatie, en dit nieuwe plan zou tussen de vier en vijf miljoen mensen dwingen te vertrekken.

Nadat de politie de demonstranten probeerden te verdrijven met kogels en meerdere demonstranten doodden, sloten duizenden anderen zich uit woede aan bij de demonstraties. Het harde optreden van de Ethiopische politie was velen niet onbekend en het protest was daarom niet alleen tegen de landroof; men maakte zich ook boos om de onderdrukking van de media vrijheden en het gebrek aan objectieve rechtspraak. De voornaamste reden dat duizenden studenten en scholieren de straat opgaan is echter het nieuwste plan van de regering om het grondgebied van de hoofdstad uit te breiden. Dit plan heeft vooral zijn weerslag op de Oromo. Maar wie zijn de Oromo dan eigenlijk?

Een geschiedenis van onderdrukking

Met 30 miljoen mensen maken de Oromo ongeveer 40 % van de Ethiopische bevolking uit. Er wonen ook veel Oromo in Kenia. Ondanks dat ze altijd een van de grootste etnische groepen in het land zijn geweest,  stonden ze vaak voor veel grotere economische en sociale uitdagingen dan andere etnische groepen. In de negentiende eeuw kwam een ander volk, de Amhara, aan de macht. Om hun overheersing te consolideren werd tussen 1868 en 1900 is meer dan de helft van de Oromo gedood, wat neerkomt op ongeveer 5 miljoen mensen.  De Oromo cultuur en taal werd gedwongen vervangen door de Amhara cultuur, en hun land werd verkocht aan internationale bedrijven. In de jaren ’60 braken er meerdere opstanden uit die resulteerden in de dood van meer dan 500.000 mensen. De rebellen die hiertegen streden vormden later het Oromo Bevrijdingsfront (OLF).

In de jaren ’70 en ’80 verbeterde de situatie niet voor de Oromo. Ze werden massaal verdreven naar het noorden van de Oromo regio waar een hongersnood een einde maakte aan meer dan een miljoen levens. Toen in de jaren ’90 de hoop opbloeide dat Ethiopië democratischer en minder repressief zou worden, kwamen de Oromo weer bedrogen uit. De huidige regering werd in de jaren ’90 gevormd, en sinds die tijd wordt de regering en het leger gedomineerd door één etnische groep: de Tigraya. Theoretisch zou dit niet uit moeten maken omdat Ethiopië volgens de grondwet een federatie is van etnische staten die allemaal even machtig zijn. Oromia is er een van. In de praktijk is echter de wil van de heersende etnische groep wet. Taal en etniciteit bepalen je positie in de maatschappij. Volgens Ayantu Tibeso kan de huidige crisis dus ook niet los worden gezien van deze etnische politieke complexiteit. Het “Master Plan” is dus volgens haar specifiek gericht op het verdrijven van de Oromo en het roven van hun land. 

Door de etnisch federalistische structuur in Ethiopië kan iedere staat haar eigen taal en cultuur cultiveren. De staten worden bestuurd door federale instituties. Addis Abeba heeft daarnaast een eigen stadsbestuur die bijvoorbeeld een andere taal gebruikt. Niet alleen demonstreren de Oromo studenten en bewoners dus tegen het verlies van hun land, maar ook tegen het verlies van hun culturele en linguïstieke identiteit.

“Democratische bondgenoot VS”?

 Akhbar Ahmed en Frankie Martin geven aan dat tussen 1992 en 1994 50.000 Oromo die werden verdacht van het banden met OLF werden opgesloten in concentratiekampen. Tussen 1992 en 2001 zijn meer dan 50.000 gedood en 16.000 verdwenen. 

Zij maken zich ook boos over de dubieuze rol van de VS voor wie Ethiopië een graag geziene bondgenoot is in de strijd tegen het terrorisme. Volgens de BBC in 2011 werden de miljarden aan ontwikkelingshulp die onder andere door de VS werden gegeven, deels uitgegeven aan de onderdrukking van hele gemeenschappen. Ook hadden journalisten ontdekt dat in Ethiopië martelingen en massa-arrestaties veelvuldig voorkomen.

Nauwelijks berichten in Westerse media

De Ethiopische regering oefent een grote controle uit over de lokale en nationale media in het land. Vaak worden kritische websites over de regering geblokkeerd. Er is geen onafhankelijke mediaorganisatie in Ethiopië. Dankzij deze controle en, volgens Ayantu Tibeso, het Westerse vooroordeel in internationale media, wordt er over de protesten en het geweld niet of nauwelijks bericht.

Over de protesten is tot nu toe nog steeds een website in de lucht: oromoprotests.com. De makers van deze website proberen alle beetjes informatie over de protesten te bundelen en te verspreiden. Daarnaast hebben Amnesty International, Human Rights Watch, en de Human Rights League of Horn of Africa er ook veel aandacht aan besteed. Ook op de site OPride, gericht op de Oromo diaspora, kunnen geinteresseerden die solidair willen zijn op de hoogte blijven en informatie vinden over acties waaraan mensen in de diaspora en buiten Ethiopië kunnen deelnemen.

De makers van de Oromo Protests website roepen mensen op om zoveel mogelijk te delen over de protesten via social media met #OromoProtests. Zo kan de censuur van de Ethiopische regering worden tegengegaan. De hoop is dat er zo ook steeds meer druk komt op de regering en de internationale gemeenschap het geweld veroordeelt.

 

Door Merel Berkelmans

Bronnen: Warscapes, Al Jazeera, Think Afrika Press, BBC, Oromo Protests Information Center, OPride

Foto: Twitter @Meti_BT

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl