Oud-vicepresident van Zimbabwe gaat strijd aan met Mugabe

Zimbabwe’s oud-vicepresident, Joice Mujuru, heeft een nieuwe politieke partij opgericht, Zimbabwe People First (ZPF). Op deze manier zal zij direct de strijd aangaan met president Robert Mugabe's Zimbabwe African National Union – Patriotic Front (ZANU-PF). Online nieuwswebsite AllAfrica meldt dat Mujuru meteen haar ambitie aankondigde om te strijden voor het presidentschap bij de eerstvolgende verkiezingen in 2018. Mujuru was van 2004 tot 2014 vicepresident van Zimbabwe, maar werd omdat Mugabe haar verdacht van het leiden van een beweging om hem af te zetten.

Ontslagen 

In april 2014 werd Mujuru ontslagen van haar positie als vicepresident. In een officieel statement van Mugabe’s regeringspartij werd Mujuru beschuldigd van plannen smeden om Mugabe op een onconstitutionele manier af te zetten, meldt nieuws- en actualiteitenzender Aljazeera. Daarnaast zou ze zorgen voor een fractiestrijd binnen de partij en zou ze deelnemen aan activiteiten die doordrenkt zijn met corruptie. Bondgenoten en sympathisanten van Mujuru binnen de partij werden samen met de vicepresident ontslagen. Tijdens Mujuru’s vicepresidentschap werd vaak gedacht dat ze de opvolger van de 92-jarige president Mugabe zou worden.

Dat de vicepresident zonder pardon uit de regeringspartij wordt gegooid, is in Zimbabwe geen uitzondering. Zo sprak Mugabe, die sinds de onafhankelijkheid in 1980 aan de macht is, dat hij iedereen die tegen hem samenzweert zou ontslaan. Het maakt Mugabe niet uit of deze persoon een minister een viceminister of een ambtenaar is, iedereen die Mugabe tegen het harnas zou werken, wordt zonder pardon ontslagen.  

Doelen ZPF

De ZPF is een politieke partij opgericht als oppositiepartij tegen de regerende ZANU-PF. “We vechten niet tegen één man, maar tegen een systeem en dat systeem is onrechtvaardigheid” zegt Mujuru op een persconferentie tegen haar publiek. Recente statistieken van het World Food Programme hebben aangetoond dat dat 72% van de 13 miljoen inwoners in Zimbabwe onder de internationale armoedegrens leeft. Deze groep verdient minder dan $1,25 per dag. Daarnaast hebben slechts 700.000 mensen een formele baan. Wat zelfs minder is dan toen het land in 1980 onafhankelijk werd van Groot-Brittannië. Daarnaast heeft het land last van de ergste droogte in tijden.

De eerste doelen waar de ZPF zich op gaat richten, zijn het creëren van meer banen voor de bevolking en het herzien van de omstreden landhervormingen van 2000. Deze hervormingen, waarbij blanke boeren werden onteigend ten gunste van zwarte landloze boeren, hebben volgens critici de agrarische productie van het land geen goed gedaan. Ook het verbeteren van de mensenrechten en corruptie ook hoog op het lijstje van de ZPF.

Zimbabwe heeft een gespannen relatie met voormalig koloniale overheerser Groot-Brittannië en met het Westen in het algemeen. Een oorzaak hiervoor zijn de sancties die het Westen heeft opgelegd op Mugabe’s regering, wegens verdenkingen van verkiezingsfraude en mensenrechtenschennis. Mujuru wil deze relatie verbeteren en zo de steun van het Westen achter zich krijgen.

Sterke punten Mujuru

Net als Mugabe was Mujuru een oud guerrillastrijder voor de onafhankelijkheid van Zimbabwe in 1980. Dit zal tijdens de verkiezingen van 2018 in haar voordeel werken. Het gebrek aan oorlogservaring van oppositieleider, Morgan Tsvangirai (Movement for Democratic Change, MDC), wordt ondanks zijn populariteit beschouwd als de zwakste schakel in zijn campagne tegen Mugabe.

Een ander sterk punt van Mujuru is het feit dat zij lange tijd een zeer invloedrijk lid van de ZANU-PF was. Hierdoor kent ze de regerende partij door en door en loopt kan Mujuru een deel van de ZANU-PF achterban met zich meenemen. Waarschijnlijk zal de ZANU-PF de komende weken proberen verschillende officials, die geschorst waren vanwege politieke steun aan Mujuru, terug te halen. De partij hoopt hiermee een massale leegloop van de partij, en haar aanhang, te voorkomen.

Het zal echter niet makkelijk worden om Mugabe in 2018 te verslaan. Om te beginnen zal de ZANU-PF er alles aan doen om aan de macht te blijven, zegt Nederlandse onderzoeker en journalist Bruce Mutavairo. Hoe moeilijk het is om Mugabe te verslaan, weet Tsvangirai al jaren. Tijdens de presidentsverkiezingen van 2013 ontving Tsvangirai de meeste stemmen, maar niet genoeg voor het presidentschap. Voordat er echter een tweede ronde gehouden kon worden, werden zijn supporters op hardhandige manier aangevallen  en onttrok Tsvangirai zich van de verkiezing. Mugaba wist in de tweede ronde genoeg stemmen te verzamelen voor het verlengen van zijn presidentschap. Hoewel hij door verschillende mensenrechtenorganisaties beschuldigd werd van het terroriseren van oppositieaanhangers en verkiezingsfraude, werd  Mugabe uiteindelijk tot winnaar van de verkiezingen verklaard.

Een mogelijkheid die de kans op winst voor Mujuru echter zou vergroten, is een samenwerking tussen de MDC en de ZPF. De partijen zijn daarvoor nu de mogelijkheden aan het aftasten, maar beiden kunnen elkaars steun goed gebruiken. Mujuru heeft de kiezers van Tsvangirai nodig en Tsvangirai wil steun van het Westen. Deze kan hij krijgen door toenadering te zoeken tot de ZPD, die waarschijnlijk door het Westen gesteund zal worden. 

Bronnen: AllAfrica, Aljazeera, Aljazeera, Reuters, WorldFoodProgramma, OneWorld, ViceVersa 

Melanie Schnezler

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl