Sotsji: Hete winterspelen voor een zware prijs

De keuze van het IOC, om een van de weinige subtropische badplaatsen die Rusland rijk is, te kiezen voor de Olympische winterspelen, is op z’n minst vreemd te noemen. Poetin heeft ongelimiteerd geld beschikbaar gesteld. Maar welke prijs betaalt men voor deze Olympische Spelen als het gaat om de kernwaarden van Spelen zelf: de menselijke waardigheid, mensenrechten en natuur?

Winst voor de verliezers
Toen men in de zomer van 2007 in Guatemala stemde over wie de winterspelen mocht houden, had Salzburg sterke kaarten. Men had alles al: volledige moderne infrastructuur met hoogwaardig OV, goede snelwegen en meerdere faciliteiten konden op dat moment al worden geïnspecteerd(1). Toch werd Sotsji verkozen tot gastheer van de Olympische winterspelen voor 2014.

Poetin hield deze dag in Guatemala een toespraak in perfect Engels(2). Officieel was hij er zonder enige voorkennis. Maar uiteraard reist een persoon van Poetin’s statuur niet helemaal naar Guatemala als er een redelijke kans zou zijn dat hij mogelijk weer met lege handen naar huis zou moeten vertrekken.

Toch is men in Oostenrijk allesbehalve rouwig. De meeste activiteiten zullen echter niet in Sotsji worden gehouden, maar in Krasnaya Polyana (Rode Velden), zo’n 50 kilometer verderop in de bergen. De infrastructurele projecten zijn dan ook gigantisch. De expertise zit natuurlijk bij Oostenrijkse bedrijven zoals Doppelmayer(3) op het gebied van skiliften, of Strabag, dat een contract van $350 miljoen tekende(4) voor een groot deel van de bouw van het Olympische dorp. De Oostenrijkers vertrokken allerminst met lege handen.

De prijs van menselijke waardigheid
Waar Poetin in 2007 nog sprak over een budget van $12 miljard voor Sotsji, raamt men tegenwoordig de kosten op meer dan $50 miljard. Van $30 miljard is niet meer te achterhalen waar dit aan is uitgegeven. Hèt symbool voor de geldverspilling is de snelweg tussen Sotsji en Krasnaya Polyana: Men zegt dat deze snelweg, die nu $160 miljoen per kilometer kost, goedkoper was geweest wanneer deze weg zou zijn geplaveid met goud of kaviaar(5).

Rusland kan zich niet veroorloven dat de spelen geen succes worden, en met Poetin aan de macht kan er ongelimiteerd miljarden uit de staatskas worden bijgelegd zonder enige consequenties. Ondertussen is er ook de ruimte voor uitbuiting en misbruik(6).

Uitbuiting, misbruik en uitzettingen
Human Rights Watch heeft een stevig rapport(7) gepubliceerd over de uitbuiting en misbruik van tienduizenden werknemers. En ook werden meer dan 2000 Russische families in Sotsji op straat gezet nadat hun huizen illegaal werden verklaard en snel werden afgebroken(8).

Allesbehalve “zero waste games”
Krasnaya Polyana ligt in beschermd natuurgebied, enkel toegankelijk via de rivier de Mzymta. Alle infrastructuur zal langs deze rivier lopen. Dit is nu een alomvattende bouwput geworden. Chemische afvalstortplaatsen in deze beschermde gebieden, zoals Akhshtyr(9), bedreigen nu het drinkwaterreservoir voor de regio van Sotsji zelf. De UNEP (united nations environment program) heeft diverse rapportages uitgebracht over onherstelbare schade voor deze Olympische winterspelen(10).

Sotsji werd aangekondigd als “zero waste” games(11), maar nu is er opeens geen budget om chemisch afval te verwerken.

IOC blijft stil
Hoewel het IOC zelf uitdraagt te staan voor de bescherming van menselijke waardigheid, mensenrechten en verantwoordelijk omgaan met natuur en milieu als een fundamenteel aspect van de Olympische beweging, blijft men echter zeer stil wanneer het hier om gaat.

En Sotsji is helaas geen uitzondering: bij de Olympische spelen in 1988 in Seoel werden 720.000 mensen gedwongen uit huis geplaatst. In Peking, 2008, werden meer dan 1.5 miljoen mensen gedwongen uit hun huis gezet(12). De schade aan de natuur is onherstelbaar.

PvdA 
Michiel Servaes, woordvoerder Buitenlandse Zaken, herkent dit verschijnsel: “De PvdA dringt er al langer op aan om mensenrechtennormen te hanteren bij de toewijzing en organisatie van grote sportevenementen. Vorig jaar werd onze motie hierover aangenomen(13). Sport hoort een feest te zijn, geen dekmantel voor mensenrechtenschendingen."

FIFA-voorzitter Sepp Blatter heeft al toegegeven dat economische en politieke belangen sterk hebben meegespeeld bij de keuze om Qatar aan te wijzen als gastland voor het WK van 2022. Het IOC lijkt echter nog niet zover om te spreken over hoe de grandeur van de Spelen het lijkt te hebben gewonnen van de bescherming van natuur en bescherming van mensenrechten.

De geloofwaardigheid van het IOC staat hiermee direct op het spel. Zeker wanneer haar eigen activiteiten strijdig blijken met waar de Olympische beweging zelf voor zegt te staan en men het niet wil bespreken. Nu de premier toch gaat, kan men deze zaken juist wél gaan bespreken. We zullen zien hoe zijn aanwezigheid op deze punten dan maximaal wordt benut.


Door Ernstjan van Doorn

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl