Triest medialandschap in Roemenië

Door Johan Bouman

Groot nieuws in Boekarest: deze zomer was de definitieve veroordeling van Dan Voiculescu. Deze mediamagnaat is een van de machtigste en rijkste mannen van Roemenië. Van achter de tralies blijft hij zijn politieke tegenstanders zwartmaken door middel van zijn nieuwszender.

Tegen het decor van de startende campagne voor de presidentsverkiezingen, die op 2 november worden gehouden, levert dit de Roemeense media geen positief beeld op. Ondanks het feit dat het internetgebruik, en daarmee de blogosfeer, ook in Roemenië de afgelopen jaren sterk is gegroeid, blijft burgerjournalistiek grotendeels een aangelegenheid van intellectuelen en de relatief zeer kleine middenklasse.

Het grootste deel van de bevolking is aangewezen op de televisie. Roemenië telt niet minder dan vier nationale 24 uurs-nieuwszenders. Deze zijn erop gericht om met een minimaal budget maximale kijkcijfers te halen, zodat er nauwelijks buitenlands nieuws, achtergronden of reportages te zien zijn. Er is sensatienieuws en er zijn iedere avond politieke talkshows. In deze talkshows maken de verschillende eigenaren van de tv-stations gebruik van hun positie door tegenstanders te demoniseren en medestanders op te hemelen. Ook de schrijvende pers – waarbij de website steeds belangrijker wordt en een dagblad sinds een paar jaar zelfs uitsluitend online verschijnt – is deels in handen van partijpolitieke belanghebbenden. Onderzoeksjournalistiek bestaat vrijwel niet.

Mede hierdoor is de regering in staat om zonder steekhoudend economisch, volksgezondheids- of onderwijsbeleid te voeren toch goede sier te maken bij de man in de straat. Op de televisiezenders van genoemde Voiculescu worden de zogenaamde electorale cadeautjes breed uitgemeten, zoals een belastingverlaging voor bepaalde belangengroepen. Er is nauwelijks inhoudelijke discussie over maatregelen, omdat er nauwelijks fora zijn waar experts hun zegje kunnen doen zonder voor een partijpolitiek karretje te worden gespannen.

Geraadpleegde journalisten geven aan dat er ook maar een heel kleine markt is voor gedegen achtergrondnieuws. Het opleidingsniveau in Roemenië is laag en de mensen zijn gewend aan brood en spelen, zo luidt een gangbare opvatting. Dit is een maatschappelijk risico. Zonder kritische massa van geïnformeerde, zelfbewuste kiezers kunnen de verworvenheden van de afgelopen tien jaar (met name op justitiegebied) weer ongedaan worden gemaakt. Daarom hebben onafhankelijke journalisten in Roemenië veel behoefte aan sponsors, maar ook aan moderne technieken om de discussie naar het publiek te brengen in plaats van onder intellectuelen te blijven.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl