Verkiezingen Malawi onrustig en “geen haast met uitslag”

Op 20 mei vonden verkiezingen plaats in Malawi, wat volgens politieke observators “de meest omstreden verkiezingen zijn sinds de eerste meerpartijen verkiezing van 1994”. Hierdoor is het lastig te voorspellen wie van de twaalf kandidaten de winnaar wordt. Meer dan 7,4 miljoen mensen mochten hun stem uitbrengen, 16% meer dan bij de laatste verkiezingen in 2009. De verkiezingen zijn niet vlekkeloos verlopen en daardoor ook nog vandaag bezig.

Voorafgaand
Zorgen dat de verkiezingen niet soepel zouden verlopen zijn voorafgaand aan de verkiezingen kenbaar gemaakt. Zo was het Institute for Security Studies (ISS) bang dat het gebrek aan transparantie tot geweld zou leiden. De Malawi Electoral Commission (MEC) heeft de afgelopen tijd problemen gehad met de kieslijst, die volgens velen is gemanipuleerd. Zolang dit niet wordt opgelost is de kans op geweld groot, voorspelt het ISS.

Malawi heeft een first-past-the post systeem, wat betekent dat de kandidaat met de meeste stemmen direct wint, zonder extra rondes. De huidige president Joyce Banda van de People’s Party (PP) kwam aan de macht in 2012, toen voormalig president Bingu wa Mutharika overleed. Zijn broer, Peter Mutharika, heeft zich kandidaat gesteld namens diens Democratic Progressive Party (DPP). Verder zijn Lazarus Chakwera van de Malawi Congress Party (MCP) en Atupele Muluzi van de United Democratic Front (UDF) serieuze concurrentie voor Banda. Over de andere acht kandidaten wordt minder bericht. Of Banda wordt herkozen is de vraag, wat vooral te maken heeft met het eerdere Cashgate schandaal, waarbij grootschalige corruptie binnen haar regering aan het licht kwam.

Onrust
Maxon Mbendera, voorzitter van de MEC, gaf aan dat in sommige districten medewerkers zijn bedreigd om te voorkomen dat zij resultaten zouden doorsturen. Ook zouden autoriteiten werknemers van de kiescommissie hebben verwisseld met mensen die hun voorkeur genieten. Op sommige plaatsen was het stemmen mede hierdoor onderbroken, waardoor mensen op 21 en 22 mei ook nog konden stemmen.

Op de verkiezingsdag hebben kiezers in de stad Blantyre stemlokalen in brand gezet en wegen versperd. Militairen werden naar de stad gestuurd om de rust te laten wederkeren. De kiesgerechtigden waren boos omdat sommige stemlokalen te laat openden en omdat niet alle kandidaten op het stembiljet stonden.

Onder politieke partijen gingen beschuldigingen over een weer. Zo beschuldigde Banda’s PP partij dat de naar verwachting grootste concurrent Mutharika van DPP kiesfraude heeft gepleegd. Mutharika beschuldigt op zijn beurt het leger en de politie, die een inval in zijn huis deden op de dag na de verkiezingen. De invallers hadden geen huiszoekingsbevel, waardoor Mutharika spreekt van “een serieuze bedreiging voor de democratie”.

Resultaten
Op het moment dat 30% van de stemmen van alle stemlokalen binnen zijn worden de eerst resultaten openbaar gemaakt. Momenteel heeft de MEC veel klachten gehad, die zij in beschouwing willen nemen voordat zij resultaten naar buiten brengen. Voorzitter Mbendera heeft aangegeven “geen haast te hebben” om de uitslag te openbaren.

Vandaag, 22 mei, zal huidig president Banda een persconferentie houden over de verkiezingen en de eerste resultaten.

Ondanks dat de verkiezingen tot nu toe niet perfect verlopen is het wel een begin. Verbeteringen staan op het programma; de VN heeft het Malawi Electoral Cycle Support (MECS) project opgezet, om “de capaciteiten van de MEC te steunen en te versterken.” Op deze manier kan de MEC “vrije en eerlijke verkiezingen plannen, laten plaatsvinden en geloofwaardig toezicht houden.” Als dit project een succes wordt kan dit leiden tot rustigere verkiezingen in de toekomst.

Door Laura Ritter

Bronnen: Nyasa Times I, United Nations Development Programme, Institute for Security Studies, Transparency International, Nyasa Times  II, Malawi Voice, Reuters, Nyasa Times III, Nyasa Times IV

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl