Verslag expert meeting belastingverdragen

Op 21 januari jl. organiseerde Fair Politics samen met Tax Justice NL een expertmeeting in de Tweede Kamer over belastingverdragen. De bijeenkomst had als doel politici bewust te maken van de Nederlandse fiscale constructies die van Nederland een verdragsparadijs maakt, wat niet alleen voor Nederland, maar zeker ook voor ontwikkelingslanden negatieve gevolgen heeft. Deze landen lopen volgens schattingen jaarlijks 385 miljard euro mis, onder andere door verdragsparadijzen als Nederland.

Tijdens de bijeenkomst kwamen vier experts aan het woord die de aanwezige politici informeerden over waarom Nederland een belastingverdragparadijs is en wat hiervan de gevolgen zijn voor Nederland en ontwikkelingslanden. De financiënwoordvoerders Jesse Klaver (GL), Arnold Merkies (SP), Ed Groot (PvdA) en IS woordvoerder Marit Maij (PvdA) woonden de bijeenkomst bij.

Koos de Bruijn van Taks Justice Nederland zette uiteen dat Nederland het voor multinationals mogelijk maakt om belasting in het buitenland te ontwijken. Nederland heeft namelijk een uitgebreid netwerk van verdragen: door gunstige belastingafspraken -zogenaamde tax rulings- profiteren deze bedrijven volop van het gunstige belastingklimaat in Nederland. De manier waarop bedrijven dit doen is door een brievenbusmaatschappij op te richten in Nederland, waardoor zij voor de fiscus in Nederland ingeschreven staan, maar operationeel in een ander land kunnen zijn. Geen wonder dat inmiddels 80% van de grootste multinationals in de wereld gebruik maken van deze doorsluis methode via Nederland.

Voor ontwikkelingslanden echter kan dit ernstige gevolgen hebben. Door het verdrag dat bijvoorbeeld Ethiopië onlangs sloot met Nederland, kan Ethiopië belastinginkomsten mislopen via  bovengenoemde constructies. De gedachte achter belastingverdragen is dat ontwikkelingslanden kunnen profiteren doordat het aantal investeringen in een land zullen toenemen. Maar deze link tussen een belastingverdrag en het aantal investeringen is nooit hard gemaakt, aldus Katrin McGauran van SOMO. Terwijl het risico op misbruik van het verdrag en belastingontwijking juist op de loer ligt.

Daarom pleiten Fair Politics, Tax Justice NL en SOMO juist voor een doorlichting van alle belastingverdragen met ontwikkelingslanden op de negatieve effecten ervan voor ontwikkelingslanden. Daarnaast moet er voorafgaand aan de onderhandelingen een impact assessment worden uitgevoerd, zodat de ontwikkelingsimpact voor ontwikkelingslanden voorop staat, en het belastingverdag ook werkelijk tot economische en sociale ontwikkeling zal leiden.

Het onderwerp is inmiddels breed uitgelicht in de verschillende media in Nederland. Maar ook landen, zoals Engeland hebben Nederland inmiddels op het matje geroepen, omdat ook zij belastinginkomsten zien wegstromen via Nederland. Niet alleen loopt Nederland hierdoor behoorlijke reputatieschade op, het is ook nog zo dat Nederland er zelf niet veel aan verdient, stellen Siem Eikelenboom en Gaby de Groot (beiden van het Financieele Dagblad).

Omdat de bedrijven verder niet in Nederland gevestigd zijn, levert het ook nauwelijks werkgelegenheid op. En ook niet veel belastinginkomsten: van de 800 biljoen euro die jaarlijks via Nederland doorgesluisd wordt, ontvangt Nederland maar 1-1,5 miljard euro. Maar de cijfers blijken moeilijk vast te stellen, omdat de verschillende stakeholders (zoals Weekers, De Nederlandse Bank, de trustsector) allemaal verschillende definities hanteren en de cijfers bovendien verouderd zijn. Het is daarom noodzakelijk om helder te hebben waar het over gaat, omdat je alleen dan de juiste vragen kunt stellen.

Nederland zal dus zowel in het binnenland als het buitenland de regels ten opzichte van voordelige belastingstructuren moeten aanscherpen. Zo zal een bedrijf dat onder het Nederlandse belastingregime wil vallen, ook substantieel in Nederland actief moeten zijn en moeten ontwikkelingslanden geholpen worden om belastingen te innen van bedrijven die actief zijn in hun land. Een belastingverdrag moet volgens Fair Politics en Tax Justice NL juist bijdragen aan ontwikkeling, in plaats van het in de weg te staan. Alleen dan is er sprake van coherent beleid.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl