VN: “Wapenembargo Somalië moet opnieuw worden ingesteld”

De Somalische regering wordt ervan verdacht wapens te leveren aan warlords en leden van Al-Qaeda. Volgens VN-analisten wordt het functioneren van de regering ondermijnd door de invloed van clan en subclan belangen, die de wapendistributie sturen. Ze pleiten er dan ook voor om een volledig wapenembargo opnieuw in te stellen. 

In maart vorig jaar werd het embargo voor een periode van twaalf maanden deels opgeschort. In die periode, die nu bijna afloopt, mocht alleen militair materieel worden geleverd dat nodig was om de veiligheidsdiensten van het land op te zetten en om te voorzien in de veiligheid van de Somalische bevolking. De Somalische regering had gevraagd of het volledige embargo kon worden opgeheven, en met deze tijdelijke en gedeeltelijke opschorting gaf de VN Veiligheidsraad hier gehoor aan. 

Redenen en risico’s
In de strijd tegen terroristische groeperingen zoals Al-Shabaab wilde Somalië de mogelijkheid hebben om legaal het monopolie op gelegitimeerd geweld terug te winnen. Daarnaast had de regering betere wapens nodig om Al-Shabaab te kunnen verslaan. Het grote risico was dat door deze gedeeltelijk opschorting ook Al-Shabaab en andere terroristische groeperingen de betere wapens in handen zouden krijgen. Dit was dan ook de reden dat Amnesty International  twee dagen na de aankondiging dat het wapenembargo deels zou worden opgeheven protest aantekende. Ze noemde de actie ‘prematuur’ en gevaarlijk voor de lokale bevolking, omdat nu bestaande mechanismes van transparantie en verantwoordelijkheid weg zouden vallen. Eerst zouden er voldoende monitor- en veiligheidsmaatregelen moeten worden ingesteld die erop toezien dat de wapens niet in verkeerde handen zouden vallen. Buurlanden van Somalië vreesden ook dat een grotere influx van wapens kon leiden tot meer instabiliteit in de regio.

Clan-politiek
De Somalische regering ontkent de beschuldigingen van de VN-commissie die de (illegale) wapendistributie onderzocht. Ze  geven aan nooit wapen verkocht te hebben aan clan-leiders, en al helemaal niet aan Al-Shabaab leden. Daarnaast  verweet het hoofd van het Somalische leger Gen Dahir Aden Elmi “Indhaqarshe”  de commissie dat hun rapport ongeloofwaardig was. Volgens hem probeert de VN zo hun interventies in het land te legitimeren.  Toch lijkt het erop dat de regering niet genoeg controle heeft over de wapens en de wapendistributie. Clans spelen namelijk een essentiële rol in de samenleving. Ze bepalen niet alleen de identiteit van Somaliërs, maar ook de politieke machtsverhoudingen. Dit werd versterkt tijdens de koloniale overheersing toen Italië en Groot-Brittannië het staatsmodel introduceerde dat een ‘verdeel en heers’ tactiek bekrachtigde.  De grootste uitdaging voor Somalië is dan ook om de verschillende clanbelangen bij elkaar te brengen en te overstijgen. Door een gebrek aan goed functionerende sociale en politieke instituties die niet op clans gebaseerd zijn, is dit een moeilijk en gecompliceerde taak.

Door Merel Berkelmans

Bronnen: Mail&Guardian , BBC, Amnesty International, UN.org, International Commentary, Irin News, Raxanreeb.com

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl