Weerstand tegen het VN REDD project in Kenia

De No REDD in Africa Network (NRAN) heeft op 12 maart in een open brief naar de VN en de Keniaanse regering opgeroepen om het REDD project in Kenia te annuleren om zo gedwongen verhuizingen van de Sengwer gemeenschap te stoppen. Het REDD initiatief: Reducing Emissions from Deforestation and Forest Degradation, is bedoeld om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen maar brengt in Kenia negatieve gevolgen voor de inheemse bevolking met zich.

REDD
In 2008 lanceerde de VN het REDD initiatief, wat plaatsvindt in vijftig ontwikkelingslanden. Doel van het programma is om nationaal geleide REDD projecten te ondersteunen. Dit houdt hulp in om de uitstoot van broeikasgassen te verminderen en ontbossing en bosdegradatie tegen te gaan. Daarnaast wordt hulp geboden om alle belanghebbenden te betrekken. Het aan banden leggen van ontbossing en bosdegradatie draagt bij aan het tegengaan van klimaatverandering. Ontbossing zorgt voor 18% van de wereldwijde broeikasgassenuitstoot, wat meer is dan al het transport- en vliegverkeer samen. Vijf jaar na de oprichting bestaat de financiering voor dit project uit $172.4 miljoen.

No REDD in Africa Network
De NRAN is tegen het REDD project. In 2013 kwam het netwerk samen in Mozambique, waar zij acht bezwaren opstelden tegen het programma. Volgens de groep worden Afrikaanse overheden overspoelt met (financiële) beloftes van het project, waardoor zij minder kritisch zijn en weinig vooronderzoek doen. Onder deze acht bezwaren vallen bijvoorbeeld de ideeën dat door REDD uitstoten niet verminderen maar slechts worden gebruikt om broeikasgassen te verhandelen. Landen die zelf weinig uitstoten kunnen hun overschot verkopen aan landen die meer willen uitstoten. Een bezwaar hiermee gepaard is dat de vervuilers nu gewoon door kunnen gaan met uitstoten, weliswaar in een andere regio. Naast de acht bezwaren kwam NRAN met zeven oplossingen, waarin een grote rol voor nationale overheden is weggelegd.

De Sengwer
De Sengwer gemeenschap is een van de weinige overgebleven jagers verzamelaars groepen ter wereld. Ze wonen is een bosrijk gebied in Kenia, wat dit gebied aantrekkelijk maakt voor REDD. De Keniaanse regering bestempelt de Sengwer als Internally Displaced Persons (IDPs), ondanks dat deze groep altijd in de Cherangany heuvels heeft gewoond en zij in de grondwet onvervreemdbare rechten hebben aangaande de grond waar zij leven.

Vanaf 2007 worden Sengwer groepen jaarlijks gedwongen hun land te verlaten. De laatste tijd gaat er meer geweld gepaard met de verhuizingen. In 2013 ging de Sengwer gemeenschap naar de rechtbank, waar uitkwam dat de regering geen actie mag ondernemen totdat er een oplossing is. De regering heeft dit bevel echter genegeerd en ging verder met het verwijderen van de Sengwer omdat deze groep het bosrijke gebied zou vernietigen. De rivieren drogen op, wat problemen oplevert voor omringende dorpen en steden. Hierdoor is het volgens de regering noodzakelijk om de groep te verhuizen. Volgens NRAN is deze aanname echter op lucht gebaseerd.

Daarnaast komt de gedwongen verhuizing niet overeen met de insteek van het project om alle belanghebbenden te betrekken. In 2013 heeft de Sengwer gemeenschap een formele klacht ingediend bij het Wereldbank Inspectie Panel, een orgaan dat zich bezighoudt met de impact van de projecten van de Wereldbank. In mei 2013 kwam het Panel naar Kenia, waarnaar zij besloten een volledig onderzoek te starten. De resultaten hiervan worden binnen een paar maanden verwacht.

Open brief
In de open brief schetst Sengwer vertegenwoordiger Yator Kiptum de situatie: de gedwongen verhuizing, het vernielen van eigendom en het platbranden van huizen. Volgens hem dwingt de Keniaanse overheid de groep te verhuizen, wat tegen de Conventie van Genocide in is. Ook uiten de schrijvers hun zorgen over de gevolgen van het huidige beleid; er komt namelijk een grote hoeveelheid aan broeikasgassen in ontwikkelingslanden terecht. De lokale bewoners zijn vaak afhankelijk van het klimaat en haar natuurlijke bronnen, die door de toegenomen uitstoot op negatieve wijze veranderen. Verder uit NRAN zich in de brief kritisch over de Wereldbank.

Rol Wereldbank
De Wereldbank financiert het REDD project in Kenia. Zelf gaf zij in een persbericht aan niets met de gedwongen verhuizing te maken te hebben. NRAN ziet dit anders. Volgens hen heeft de Wereldbank een controversiële rol: enerzijds financiert zij kredieten voor broeikasgassen, anderzijds verhandelt zij diezelfde kredieten. Daarnaast wil de Wereldbank alle belanghebbenden betrekken, maar werkt zij wel samen met de Keniaanse regering om “de culturele genocide in de doofpot te stoppen,” volgens NRAN. Tot slot is de claim van de Wereldbank om de leefomstandigheden van de Sengwer te herstellen en te verbeteren “wreed, paternalistisch, koloniaal en arrogant.” Volgens Nnimmo Bassey, oprichter van de stichting voor gezondheid van moeder natuur (HOMEF) in Nigeria, houdt de Wereldbank er een neoliberale agenda op na, gericht op exploitatie waarbij bronnen van de lokale gemeenschap worden afgepakt.

De brief sluit af met een aantal eisen aan de Keniaanse regering, de VN en de Afrikaanse Commissie. De boodschap hierin luidt om te stoppen met de gedwongen verhuizingen, excuses aan te bieden, meer onderzoek naar de situatie te doen en een waarheidscommissie op te zetten om misbruik aan de kaak te stellen. Een officiële reactie komt waarschijnlijk nadat het Wereldbank Inspectie Panel haar rapport publiceert. Hopelijk wordt het beleid dan zo aangepast dat het programma al haar doelen nastreeft, dus ook het betrekken van alle belanghebbenden.

Door Laura Ritter

Bronnen: UN-REDD Programme, Carbon Planet, Global Forest Coalition, No REDD Africa Network I, No REDD Africa Network II, No REDD Africa Network III, Just Conservation, The World Bank
Foto: Just Conservation

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl