Zuid-Afrika blog: De Boom van Herinnering

EVS collega Sita Djelantik gaat in mei naar Zuid-Afrika om de journalistiek te bedrijven. Ze houdt een verslag bij op onze site. 

Stel je groeit op in een gezellige buurt in het midden van de stad. De bakker zit op de hoek, je loopt elke dag naar je werk. Je kent je buren en zij kennen jou. Het is niet de mooiste wijk van de stad maar het leeft en bruist. Verschillende culturen leven vreedzaam naast elkaar. Vanachter je huis rijst een berg op, en als je het raam uit kijkt zie je de oceaan tussen de daken door.

De boom van herinnering

Dit is het verhaal van Joe Schaffer, die in 1939 werd geboren en opgroeit in de buurt District 6 te Kaapstad. Hij geeft onze groep een rondleiding door het District 6 museum en zijn oude wijk. “Op een dag in 1967 kreeg ik een brief van de overheid waarin stond dat mijn familie moest verhuizen. De buurt werd met de grond gelijk gemaakt onder het mom van ‘slum clearance’”. Het land waar District 6 op lag had namelijk een gunstige ligging in de stad. Joe vertrok met zijn familie naar land dat voor kleurlingen was vrijgemaakt door het apartheidsregime, de Kaapse vlaktes (Cape Flats). Het regime refereerde met kleurlingen naar mensen met een gemixte afkomst. Blanke inwoners mochten in de buurt blijven wonen. Joe arriveerde op de Kaapse vlaktes ver van de stad, nu ook bekend als het gebied van de townships. Het zand stuift er op door de wind. In de verte zag Joe de berg staan.

District 6 is een voorbeeld van het racistische politieke beleid die het apartheidsregime voerde. De gevolgen zijn nog steeds te merken. Waar buurtbewoners elkaar in District 6 in de gaten hielden, kwam Joe met zijn familie op de Kaapse vlaktes naast vreemden te wonen. Golfplaten van asbest bedekten de huizen. Bewoners moesten lang reizen naar hun oude werk in de stad, als ze al een werkvergunning bezaten. Zijn ouders namen eten mee uit de stad, want in de buurt zijn geen winkels. Inmiddels tellen de Kaapse vlaktes de hoogste criminaliteitscijfers van Kaapstad.

Na het vertrek van de inwoners sloopt het regime de gebouwen van District 6. In 1984 is bijna heel de wijk met de grond gelijk gemaakt. Na de val van de apartheid zijn sommige blokken weer opgebouwd. “Dit was vroeger Richmond Street” vertelt Joe terwijl we midden op een grasveld staan. We lopen met Joe door zijn oude wijk. Nieuwbouwhuizenblokken wisselen grasvlaktes af. Joe wijst naar een palmboom, midden op het veld. “Dat is de boom van herinnering”. Een immigrant uit het Midden-Oosten plaatste de boom in zijn tuin. 

Na de val van de apartheid in 1994 kunnen voormalige bewoners teruggaan naar hun oude buurt. Als (de eerste gekleurde) voormalig gezondheidsinspecteur van de townships kent Joe veel mensen die gedwongen hun biezen moesten pakken. “Ik ken niemand die terug verhuisd is”, vertelt Joe terwijl we koffie drinken in het District 6 museum. “Hoewel we mogen wonen waar we willen, belemmeren kapitalistische structuren ons te verhuizen” vervolgt Joe. Op dit moment is Joe een van de oudste stukken van het museum die nog steeds kan lopen en praten, volgens zichzelf.e boom heeft als enige van het blok de apartheid overleefd.

Wat betekent het recht op vrijheid van beweging voor deze inwoners van een ‘vrij’ land, bijna 50 jaar na de opruiming? Joe heeft hoop: ”Als mensen in het verleden naast elkaar konden wonen, waarom zou dat in de toekomst dan niet opnieuw kunnen gebeuren?”

-Joe Schaffer-

Tekst & beeld: Sita Djelantik

Deze productie is gemaakt in het kader van het journalistieke trainingsprogramma van LokaalMondiaal: Beyond Your World. 

 

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl