Zuid-Afrika blog: Township Toerisme

EVS collega Sita Djelantik gaat in mei naar Zuid-Afrika om de journalistiek te bedrijven. Ze houdt een verslag bij op onze site.

Met een busje rijden we de township Langa (‘de Zon’) binnen. Kinderen fietsen en skateboarden langs. Als we aankomen bij bed & breakfast Ma Neo (http://www.lonelyplanet.com/south-africa/cape-town/hotels/ma-neo-s/) voelen we ons meteen thuis. In de woonkamer staat een grote eettafel, met daarachter een bank en tv. Familieleden lopen in en uit. Het huis telt meerdere vertrekken die onze groep die nacht zullen herbergen. De bedden zijn zacht; ik kan niet wachten om op het bed neer te strijken na een week in een lawaaierig hostel in de stad.

Neo, die ons hartelijk ontvangt, heeft andere plannen. Als ik doorloop naar de keuken komen heerlijke geuren me tegemoet. Neo staat samen met haar dochter en een werknemer te koken. Ze vertelt dat haar moeder de B&B in 2001 heeft opgezet. Tegenwoordig runt Neo de zaak. Voordat we aan tafel gaan moeten we nog even langs Neo’s broer; die is vandaag jarig!

We lopen door de township naar het feestje. Inmiddels is het donker, lantaarnpalen verlichten de straten. Er is nog veel leven op -slaapkamer in B&B "Ma Neo"-

straat; kinderen rennen elkaar achterna en mannen draaien het vlees om op hun braai. Ik kijk om heen. Als ik niet geweten had dat ik me in een ‘township’ bevond zou ik dit als een normale arbeidersbuitenwijk van Kaapstad beschouwen.

Langa is de oudste township van Zuid-Afrika. In 1927 wordt de wijk opgezet als een kamp voor zwarte migrantenarbeiders uit de thuislanden. Vrouwen en kinderen mochten niet mee. De mannen sliepen in hostels met 36 op een kamer. Toen woonden er 5000 man. Nu huist de wijk 200.000 mensen. “Het voelt als één grote familie. We kennen en zorgen voor elkaar in de wijk,” vertelt Neo’s dochter terwijl ze bekenden op straat begroet.

Als we aankomen is het feestje in volle gang. Mannen zitten tegen de muur om de gigantische tv heen. Er staat rugby op. Uit de keuken komt gelach van een aantal vrouwen. Een enkele dappere dronken gast waagt een dansje. Ietwat ongemakkelijk en uitgeput staan wij in de hoek dit tafereel gade te slaan terwijl we een biertje nippen. “Ik ben zoooo blij dat jullie er zijn!” roept een gast die bij ons komt hangen. Net zoals Neo heb ik het gevoel dat hij wil dat we een positief beeld van een township overhouden. De associaties die normaal met townships gepaard gaan roepen een beeld op van criminaliteit, armoede, gangs en viezigheid. Township toerisme helpt om dit (deels) vertekende beeld recht te zetten.

Terug in de B&B legt Neo aan tafel uit wat township toerisme haar gemeenschap oplevert. “Het heeft een triple down effect. Omdat jullie komen kan ik mensen in dienst nemen om te helpen koken en schoonmaken.” Daarnaast kopen toeristen souvenirs bij de lokale straatverkopers en doen ze een tour. De volgende morgen is het onze buurt. We worden rondgeleid door het Gugu Sthebe Culture & Art Centre.

Het centrum, bekleed met kleurrijke mozaïek werken, richt zich op de ‘empowerment’ van de inwoners van Langa. Het focust op werkloosheid door faciliteiten en secretariële diensten te leveren aan kleine en beginnende ondermers. Daarnaast worden mensen op creatieve wijze getraind. We komen langs het atelier van de mozaïeklegger, een pottenbakkerij en krijgen een minicursus percussie. Aan het einde van de tour worden naar de souvernirshop van het centrum geleid, waar we worden geacht aan de gemeenschap ‘terug te geven’. Gelukkig vallen de kopjes in de smaak.

-Neo-

We vervolgen onze tour door de buurt. Nompumeleo Kangelani laat ons de verschillende kanten zien: “here lives lower class,” legt ze uit wanneer we door een flatwijk lopen. Er leven nog steeds mensen in deze voormalige hostels. Verder zien we informele nederzettingen, jongens die in afval op zoek zijn naar ijzer, vrouwen die geitenkoppen verkopen (ook wel ‘smilies’ genoemd omdat de mond wegschroeit bij het bakken) en mooie huizen met hekken. “That is the upper class street,” ligt Nompumeleo toe.

Met een camera om mijn nek voel ik me een beetje misplaatst tijdens de tour. In tegenstelling tot onze integratie op het feestje van Neo’s broer, voelt het nu als aapjes kijken. Misschien komt het, anders dan in het centrum van Kaapstad waar ik met een nonchalant loopje als ‘Afrikaner’ wegkom, omdat ik niet kan ontkennen dat ik hier de toerist ben.

-Straatbeeld Langa-

Ik denk dat ik me als toerist moet afvragen wat ik hier kom doen. Wil ik na terugkeer uit ‘de township’ roepen dat ik naar een echte township ben geweest en het allemaal meeviel met de ‘criminaliteit’ en mensen ‘daar’ ook aardig zijn? Of ben ik gewoon geïnteresseerd in de geschiedenis van de wijk? En waarom voel ik dan de behoefte alles op foto vast te leggen; van geitenkoppen, vrouwen die de was ophangen, tot de lokale kapperzaak? Ik vraag het me nog steeds af als ik door mijn rijen foto’s scroll..

Tekst & Beeld: Sita Djelantik

Deze productie is gemaakt in het kader van het journalistieke trainingsprogramma van LokaalMondiaal: Beyond Your World. Tekst en foto's door Sita Djelantik.

Aanmelden nieuwsbrief

Meeschrijven voor de FMS? Stuur je inzending (maximaal 400 woorden) naar info@foundationmaxvanderstoel.nl